Kaza tutanağı (constat): imzalamadan önce bilmeniz gerekenler

Kısaca

• Tutanak bir olgu tespitidir; imzanız kusuru kabul ettiğiniz anlamına gelmez.
• Ama işaretlediğiniz kutular ve kroki güçlü delildir; kroki çoğu zaman kutulardan da belirleyicidir.
• Anlaşamadığınız noktayı kendi “Gözlemler” bölümünüze yazın.
• Yabancı plakalı araçta muhatabınız Belçika Oto Sigortacıları Bürosu’dur (BBAA).
• Kazayı sigortacınıza yazılı olarak derhal, en geç 8 gün içinde bildirin.

Avrupa kaza tespit tutanağı (constat européen d’accident / Europees aanrijdingsformulier) kaza yerinde iki sürücünün birlikte doldurduğu formdur. Stres altında, yol kenarında, bazen dil bilmeden doldurulur. Belçika’daki forumlarda en çok sorulan sorulardan biri şudur: “Tutanağı imzaladım, geri dönebilir miyim?” Bu rehber, imzadan önce ve sonra bilmeniz gerekenleri anlatır.

İmza ne anlama gelir, ne anlama gelmez?

• Tutanak kazanın olgularını kaydeder. Tutanağa “haksızım” yazmak bile hukuki bir ikrar (aveu) sayılmaz: ikrar yalnızca olgulara ilişkin olabilir, kusurun hukuken kime ait olduğuna ise hâkim karar verir (Pol. Hainaut 26.10.1995; aynı yönde, ikincil kaynağa göre, Pol. Anvers 26.10.2006).
• Tip sözleşmeye göre sigortacının izni olmadan yaptığınız sorumluluk kabulü, sulh veya ödeme sigortacınıza karşı ileri sürülemez; ancak olguları kabul etmeniz teminat reddi sebebi olamaz (RC auto tip sözleşmesi, AR 16.4.2018 ek md. 33). Yani tutanağı imzalamak sigortanızı tehlikeye atmaz.
• Buna karşılık tutanağa yazılan olgular aleyhinize güçlü delildir. Mons İstinaf Mahkemesi tutanağı olgular bakımından imzalayan aleyhine tam delil sayılan bir mahkeme dışı ikrar olarak gördü; geri alınması ancak olgu hatası ispatlanırsa mümkündür (Mons İstinaf 26.6.1987). Liège İstinaf Mahkemesi de tutanağı çekincesiz imzalayan tarafın, maddi bir hata olduğunu açıkça ispatlamadıkça içeriğine sonradan itiraz edemeyeceğine karar verdi (10.1.2007; trafik dışı bir hasar tutanağı). Kroki de tutanağın parçasıdır; katılmıyorsanız imzalamadan önce düzeltilmesini isteyin ya da Gözlemler bölümüne yazın.

Sonuç: Tutanak “kusur belgesi” değildir, ama sonradan değiştirmesi zor bir olgu belgesidir. Bu yüzden dikkat asıl imzadan önce gerekir.

Tutanağın bölümleri

Tanık bilgisi tam olmalıdır. Sigortacılar arası uygulamada yolcu, eş, akraba veya çalışan tanık olarak geçerli sayılmaz.

Kutular (bölüm 12) neden bu kadar önemli?

Sigortacılar, maddi hasarı iki taraf arasında paylaştırırken çoğu zaman tutanakta işaretlenen kutulara bakar. Bazı kutuları işaretlemek, kusuru genellikle işaretleyen tarafa yükler:

• 2 – park yerinden çıkıyordu (ve “kapı açıyordu”),
• 4 – otopark, özel alan veya toprak yoldan çıkıyordu,
• 14 – geri gidiyordu,
• 17 – öncelik işaretine veya kırmızı ışığa uymadı (sigortacılar arası kurallar bu kutunun ışık bölümünü “17bis” olarak ayrıca ele alır ve kırmızı veya sarı ışığa uymamayı aleyhe sayar).

“Park hâlinde / duruyordu” (1) ve “dönel kavşakta dönüyordu” (7) gibi kutular ise işaretleyeni korur. Sigortacılar arası kurallarda aleyhe kutu, koruyucu ve nötr kutuya daima üstün gelir; iki taraf da aleyhe kutu işaretlediyse kural olarak 50/50 paylaşılır; istisna, kırmızı ışıkta geçtiğini kabul eden taraftır (17bis). Bir sürücü birden çok kutu işaretleyebilir; o zaman önce aleyhe, sonra koruyucu kutular dikkate alınır. Yalnız nötr kutular farklı sonuçlara götürüyorsa otomatik paylaşım yapılmaz ve kroki belirleyici olur. Hiç kutu işaretlemeyen taraf “normal seyrediyordu” kabul edilir.

Pratik ipucu: Yalnızca gerçekten yaptığınız manevrayı işaretleyin. Emin değilseniz boş bırakın ve açıklamayı Gözlemler bölümüne yazın.

Kroki: en güçlü delil

Kroki (bölüm 13) iki tarafın ortak beyanıdır ve sigortacılar arası kurallarda kutuların önüne geçer (tek istisna: bir tarafın kendi aleyhine bir kutu işaretlemesi). Krokide yol düzeni, şeritler, trafik işaretleri, araçların yönü ve çarpma noktası net olmalıdır. Krokiye katılmıyorsanız imzalamadan önce düzeltilmesini isteyin.

Anlaşamıyorsanız ne yapmalı?

• Diğer sürücü sizin kabul etmediğiniz bir kutuda veya kroki çiziminde ısrar ediyorsa, kendi versiyonunuzu Gözlemler (bölüm 14) kısmına açıkça yazın.
• Fotoğraf çekin: araçların son konumu, hasarlar, trafik işaretleri, plaka.
• Tanıkların tam adını ve iletişim bilgisini alın.
• Polis tutanağı (PV) tutulduysa numarasını not edin.
• Kusur tartışması tutanakla bitmez: hâkim kusuru olayın somut koşullarına göre serbestçe takdir eder.

RDR: kim öder, ne kadar hızlı?

Belçika’da sigortacılar arası RDR sözleşmesinde (Règlement Direct / Directe Regeling), kusursuz tarafın kendi sigortacısı araç hasarını ödeyip sonra karşı sigortacıdan tahsil eder. Datassur’a göre araç hasarı dosyalarının %70’inden fazlası bu yolla çözülür, çoğu bildirimden sonraki bir ay içinde ödenir.

Koşullar kısaca şunlardır: kaza Belçika’da olmalı ve sigortaya tabi motorlu araçlar arasında temas bulunmalıdır; hasar tavanı 25.000 €’dur. Bedensel zararlar, yaya ve bisikletliyle çarpışmalar RDR dışındadır. RDR yalnızca sigortacıları bağlar; mahkemeyi bağlamaz ve sözleşmeye taraf olmayan kişi için genel hukuk uygulanır.

Karşı taraf yabancı plakalıysa

Belçika’da yabancı plakalı bir araçla kaza yaparsanız muhatabınız Belçika Oto Sigortacıları Bürosu’dur (BBAA / BBAV; 1989 Kanunu md. 19bis-1). Büro, aracın sigortacısının Belçika’daki muhabirini görevlendirir. Kural olarak Belçika hukuku uygulanır ve zayıf yol kullanıcılarını koruyan 29bis kuralı da geçerlidir. Uluslararası sigorta kartının (eski adıyla “yeşil kart”) bilgilerini tutanağa eksiksiz yazın. Belçika’da düzenlenen sigorta sertifikası Türkiye, Fas ve Tunus’ta da geçerlidir.

İmzadan sonra: 8 gün kuralı

RC auto tip sözleşmesi kazanın sigortacıya yazılı olarak, derhal ve en geç 8 gün içinde bildirilmesini ister (AR 16.4.2018 ek md. 32). Makul olarak mümkün olan en kısa sürede yapılan bildirim geç sayılmaz. Geç bildirimde sigortacı yalnızca uğradığı zarar kadar indirim yapabilir (Sigorta Kanunu md. 74, 76). Size tebliğ edilen mahkeme belgelerini ise 48 saat içinde sigortacınıza iletmelisiniz.

Kontrol listesi

• Yalnızca gerçekten yaptığınız manevrayı işaretleyin.
• Krokiyi dikkatle kontrol edin; yanlışsa imzalamadan düzeltin.
• Anlaşmazlığı Gözlemler bölümüne yazın.
• Fotoğrafları, tanık bilgilerini ve PV numarasını saklayın.
• Nüshanızı alın ve 8 gün içinde sigortacınıza gönderin.

Kaza Tespit Simülasyonumuz işaretlediğiniz kutulardan ve kaza türünden bir ön kusur değerlendirmesi çıkarır.

Kaynaklar

• Legalex, kaza tutanağının yazımı ve delil değeri
• Polis Mahkemesi Hainaut 26.10.1995 (JLMB 1996, s. 528)
• Mons İstinaf Mahkemesi 26.6.1987 (RGAR 1989, no. 11474)
• Liège İstinaf Mahkemesi 10.1.2007, 2004/RG/740
• Pol. Anvers 26.10.2006 (20. daire), C.R.A. 2008, s. 65–67: tam metni açılamadı; Legalex makalesindeki aktarıma dayanır.
• Assuralia, Convention d’expertise et RDR (1.1.2025 sürümü)
• Datassur, RDR açıklaması
• AR 16.4.2018 (RC auto tip sözleşmesi), konsolide
• 1989 Kanunu (RC auto), konsolide
• Belçika Oto Sigortacıları Bürosu (BBAA)

Bu rehber genel bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Bilgiler 29.09.2026 tarihi itibarıyla günceldir.