Aracı, chatbot ve Datassur kaydı: fesih, yanlış bilgi ve sigorta kara listesi

Kısaca

Sigortacı değiştirirken eski poliçenin feshini yeni sigortacıya veya aracıya bırakabilirsiniz. Bu talep reddedilemez ve yeni sözleşmenin zamanında başlamasını onlar sağlamak zorundadır (md. 85/1 §3; tüketici sözleşmeleri).

Aracı fesih talimatınızı yerine getirmediyse, fazladan ödediğiniz primi ondan zarar olarak isteyebilirsiniz. Aracılar zorunlu mesleki sorumluluk sigortası taşır.

Sigortacının chatbotu sigortacının kendi iletişim aracıdır. Ombudsman’a gelen ilk dosyalarda sigortacılar yanlış bilgi veren chatbotlarının sorumluluğunu üstlendi.

Konuşmanın ekran görüntüsü ve dökümü delildir; tüketici bir işletmeye karşı her türlü delili kullanabilir (Medeni Kanun md. 8.11).

Datassur’un RSR dosyasındaki kayıt, prim borcunda 3 yıl, diğer sebeplerde 5 yıl tutulur. Kaydı görme ve düzeltme hakkınız var; sonra Ombudsman’a ve Veri Koruma Otoritesi’ne gidebilirsiniz.

Zorunlu trafik sigortası bulamıyorsanız, üç ret aldıktan sonra 2 ay içinde Tarife Bürosu’na başvurabilirsiniz.

Sigorta aracım eski poliçemi iptal etmedi ve iki kez prim ödedim: parayı geri alabilir miyim?

Çoğu durumda evet. Ama parayı kimden alacağınız, feshin neden yapılmadığına ve talimatınızın yazılı olup olmadığına bağlıdır. Ombudsman 2025 raporunda bu durumu açıkça anar: “Aracı bazen yeni sözleşme başlamışken eski sözleşmenin feshini yapmayı unutuyor.”

Fesih nasıl yapılır?

Şekil: taahhütlü gönderi, icra memuru tebliği, alındı karşılığı teslim ya da sigortacının sunduğu dijital ortamda nitelikli e-imza (md. 84). Adi e-posta kural olarak yetmez.
Zaman: yıllık vadeden en az 2 ay önce (md. 85). Tüketici olarak hayat dışı ve kendiliğinden yenilenen bir sözleşmeniz varsa, ilk yıldan sonra her an 2 ay ihbarla feshedebilirsiniz (md. 85/1 §2; 1.10.2024’ten sonra kurulan veya yenilenen sözleşmeler).
Yeni sigortacı veya aracı feshi sizin adınıza yapabilir: Bu talep reddedilemez ve yeni sözleşmenin en geç fesih süresinin sonunda başlamasını onlar sağlar (md. 85/1 §3). Aynı hak, yıllık vadede yenilemeye itiraz ederek sigortacı değiştirdiğinizde de geçerlidir. Sigortacıların çoğunun katıldığı Assuralia “fesih mektupları sözleşmesi” de sigortacı değişiminde fesih mektubunun e-posta ile iletilmesine izin verir.
“Easy Switch” adı Belçika’da sabit internet ve televizyon operatörü değiştirme usulüne aittir (BIPT; KK 6.9.2016). Sigortada bu adla bir sistem yoktur; sigortadaki karşılığı md. 85/1 §3’tür ve aynı mantıkla çalışır: yeni taraf eskisini sizin adınıza feshettirir.

Kimden ne istenir?

Broker (courtier): Kural olarak sizin vekilinizdir. Fesih talimatını yerine getirmemesi sözleşmesel bir ihlaldir (danışmanlık ve bilgilendirme yükümlülüğü için Cass. 16.3.2018, C.17.0200.F). Mahkemeler, kendisine verilen işlemleri zamanında ve etkili biçimde yapmayan brokeri sorumlu tutar (Liège İstinaf 30.8.2007, 2005/RG/1171; 7.5.2019, 2016/RG/867). İsteyebileceğiniz zarar, çift dönem için ödediğiniz fazla prim ve masraflardır.
Kendi payınız: Liège İstinaf 7.5.2019 kararında broker işini hiç yapmamıştı; ama müşteriler hiçbir belge imzalamadıkları ve prim ödemedikleri hâlde durumu sormadıkları için zararın %50’si onlara bırakıldı. İki ayrı prim ihbarı aldığınız hâlde uzun süre ses çıkarmadıysanız tazminat bu oranda azalabilir.
Bağlı acente: Sigortacı, acentesinin davranış kurallarına aykırı her eylem ve ihmalinden tam sorumludur (md. 293 §1).
Aracının sigortası: Her aracının mesleki sorumluluk sigortası olmak zorundadır (md. 266 4°). Asgari tutar, 9.10.2024 sonrasındaki ilk poliçe vadesinden itibaren hasar başına 1.564.610 €’dur (AB Tüzüğü 2024/896).
Sigortacılar: Eski sözleşme usulüne uygun feshedilmediyse eski sigortacı kural olarak primi hak etmiştir. Ombudsman ise unutulmuş çifte sigortada “bu çifte sigorta sigortacılardan birine neredeyse hiç risk taşıtmıyor” diyerek hakkaniyete uygun çözüm aramış ve fazla primin iadesini sebepsiz ödeme (répétition de l’indu) olarak 10 yıllık süreye bağlamıştır (2024 raporu). Aynı risk için iki poliçe yasak değildir; hasarda iki sigortacı payı kendi aralarında böler (md. 99).

Pratik: Eski poliçeyi hemen feshedin; fesih sonrasına düşen prim 30 gün içinde iade edilir (md. 73). Aracıdan olayın yazılı açıklamasını isteyin. Önce aracının ve sigortacının şikâyet servisine yazın, sonra Ombudsman’a başvurun; Ombudsman aracılara karşı da yetkilidir. Aracının kategorisini (broker, acente, alt acente) FSMA sicilinden kontrol edin; sorumlu olanı bu belirler. Süreler:

Sigortacıya karşı, sigorta sözleşmesinden doğan talepler: 3 yıl (md. 88 §1).
Aracının mesleki sorumluluk sigortacısına karşı doğrudan dava (md. 150): zararı doğuran olaydan itibaren 5 yıl; hakkınızı sonradan öğrendiğinizi ispatlarsanız süre o tarihten başlar, ama olaydan itibaren 10 yılı aşamaz (md. 88 §2). Aracıya karşı süreyi kesen işlem onun sigortacısına karşı da keser (md. 89 §4).
Aracının kendisine karşı dava, sigorta sözleşmesinden değil aracılık (vekâlet) sözleşmesinden doğar. md. 88 yalnız “sigorta sözleşmesinden doğan” davalar içindir; lafza göre genel 10 yıllık süre uygulanır (eski Medeni Kanun md. 2262bis §1). Sigorta Ombudsmanı da 3 yıllık sürenin yalnız sigorta sözleşmesinden doğan talepleri kapsadığını, tüketici ile aracı arasındaki ilişkiye genel 10 yıllık sürenin uygulandığını belirtiyor (2022 raporu). Bu noktayı doğrudan karara bağlayan bir Yargıtay kararı yoktur; en güvenli yol 3 yıl içinde harekete geçmektir.

Sigorta şirketinin chatbotu poliçemin kapsadığını söyledi, şimdi sigortacı istisna olduğunu söylüyor

Chatbotun söyledikleri sigortacının kendi beyanıdır; sigortacı “bunu bir yazılım söyledi” diyerek sorumluluktan kurtulamaz. Ombudsman 2025 raporuna göre yapay zekâlı chatbotların yanlış bilgi verdiği ilk dosyalarda sigortacılar “sanal temsilcilerinin sorumluluğunu üstlendi” ve tüketici için bir çözüm bulundu. Yine de chatbotun yanlış cevabı poliçedeki istisnayı kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Sonuç, cevaba güvenerek ne yaptığınıza ve bundan doğan zarara bağlıdır.

Hukuki dayanaklar:

Sigorta dağıtımcıları müşterilerine “doğru, açık ve yanıltıcı olmayan” bilgi vermek zorundadır (md. 279 §2). Hasar yönetimine katkı da dağıtım faaliyetidir (md. 5).
Belirsiz bir şart lehinize yorumlanır (md. 23 §2). Sigortacının kendi aracı şartı farklı anladıysa, bu şartın açık olmadığının bir göstergesidir.
Sigortacının bildiği koşulları beyan etmek zorunda değilsiniz (md. 58). Chatbota verdiğiniz bilgiler sigortacıya verilmiş sayılabilir.
Tüketiciye yönelik yanıltıcı ticari uygulamalar yasaktır (CDE VI.93 vd.).

Duruma göre:

Poliçeyi chatbotun cevabına göre aldıysanız: Bu, sözleşme öncesi bilgilendirme hatasıdır. Sigortacıdan zararınızı isteyebilirsiniz. Ön bilgi belgesinde (IPID) bu istisnanın “başlıca istisnalar” arasında gösterilip gösterilmediğine bakın (md. 284).
Mevcut poliçeyle ilgili sorup buna göre harcama yaptıysanız (ör. tamirciye onay verdiniz): İstisna belirsizse lehe yorum isteyin. İstisna açıksa, yanlış bilgiye güvenmeniz yüzünden yaptığınız masrafı tazminat olarak isteyin.
Chatbotun cevabı poliçeyi değiştirir mi? Kural olarak hayır. Poliçe ancak iki tarafın anlaşmasıyla değişir; bir bilgi cevabı bu anlamda bir teklif değildir. Sigortacının sorumluluğu bu yüzden tazminat yoluyla doğar: sözleşme öncesi bilgilendirme yükümlülüğü (Medeni Kanun md. 5.16-5.17) ve sözleşmenin iyi niyetle ifası (md. 5.73; 1.1.2023’ten önce kurulan sözleşmelerde eski md. 1134 ve 1382). Chatbot ayrı bir kişi olmadığı için “görünüşte temsil” (mandat apparent) ilkesine başvurmaya gerek yoktur; chatbot sigortacının kendisi adına konuşur. Belçika’da bu konuda yayımlanmış bir mahkeme kararı henüz yoktur. Kanada’da bir tüketici kurulu, bir havayolunu chatbotunun yanlış bilgisi nedeniyle aynı mantıkla sorumlu tuttu (2024 BCCRT 149); bu karar Belçika’da emsal değildir.

Yeni kurallar:

AB Yapay Zekâ Tüzüğü md. 50 (2.8.2026’dan itibaren): Kişiyle etkileşen yapay zekâ sistemi, bunun bir yapay zekâ olduğunu açıkça bildirmelidir. Temmuz 2026’da kabul edilen “Digital Omnibus” (AB Tüzüğü 2026/1744) yüksek riskli sistemlere ilişkin tarihleri erteledi, bu yükümlülüğün tarihini değiştirmedi. Bu bir şeffaflık kuralıdır; cevabın bağlayıcı olup olmadığını düzenlemez.
14.8.2026’dan itibaren tüketiciyle mesafeden kurulan finansal hizmet sözleşmelerinde (sigorta dahil), işletme çevrim içi araç kullanıyorsa tüketici “insan müdahalesi isteme ve elde etme” hakkına sahiptir. Bu hak sözleşme öncesi aşamada ve “haklı durumlarda sözleşme kurulduktan sonra” da geçerlidir; müdahale, sözleşme öncesi bilgilerin verildiği dilde yapılır (CDE VI.60 §3, Kanun 19.7.2026 md. 19). Chatbot cevabından şüphe ediyorsanız bir insanla görüşmeyi yazılı olarak isteyin.

Delil: Medeni Kanun 8. Kitap 1.11.2020’den beri yürürlüktedir. Tüketici bir işletmeye karşı her türlü delille ispat yapabilir (md. 8.11). Ekran görüntüsü ve indirilen konuşma dökümü kullanılabilir; değerini hâkim takdir eder. Konuşmanın tarihini, saatini, sayfa adresini ve poliçe numarasını saklayın. Sigortacıdan sohbet kaydının kopyasını GDPR md. 15 uyarınca isteyin; sigortacı kural olarak bir ay içinde cevap verir (GDPR md. 12 §3).

Pratik: Sigortacının şikâyet servisine chatbot cevabını ve zararınızı birlikte gönderin. Sigortacı teminata itiraz ediyorsa 3 ay içinde gerekçeli yanıt vermek zorundadır (ret kararı rehberi). Sonuç alamazsanız Ombudsman’a başvurun.

Datassur/RSR kaydı nedeniyle sigorta yaptıramıyorum: kaydı öğrenebilir ve sildirebilir miyim?

Evet. Kaydın sebebini ve süresini öğrenebilir, yanlış veya orantısız bir kaydın düzeltilmesini ya da silinmesini isteyebilirsiniz. Önce Datassur’a başvurursunuz; sonuç alamazsanız Sigorta Ombudsmanı’na ve Veri Koruma Otoritesi’ne (Autorité de protection des données, APD / Gegevensbeschermingsautoriteit, GBA) gidersiniz.

RSR nedir? Datassur’un yönettiği “özel riskler” dosyasıdır (risques spéciaux). Oto, yangın, kaza ve çeşitli sigortaları kapsar. Datassur’a göre kayıt sebepleri şunlardır: belirli sebeplerle (özellikle prim ödenmemesi) feshedilen poliçe, ağır veya çok sayıda hasar, yanlış beyan nedeniyle poliçe reddi ve kanıtlanmış sigorta dolandırıcılığı. 2024 sonunda dosyada 331.426 kişi vardı. 2024’teki 125.354 yeni kaydın 123.247’si prim ödenmemesi, 903’ü sık hasar, 273’ü dolandırıcılık nedeniyleydi (Bakanın Meclis’e yazılı yanıtı, QRVA 56 027).

Süre: Prim veya muafiyet borcu nedeniyle yapılan kayıt 3 yıl, diğer kayıtlar 5 yıl tutulur ve sonra kendiliğinden silinir. Datassur’a göre kayıtlı her gerçek kişiye otomatik bir bilgilendirme mektubu gönderilir. Sigortacı yalnız RSR’ye bakarak otomatik karar veremez.

Erişim ve düzeltme:

Datassur’a (Service Fichiers, Boulevard du Roi Albert II 19, 1210 Bruxelles) veya sitesindeki form üzerinden kimlik kopyanızla yazın. Datassur en geç 30 gün içinde kayıtlı bilgileri bildirir (GDPR md. 15).
Düzeltme veya silme isteyin (GDPR md. 16, 17, 21). Datassur sonucu bir ay içinde bildirir; karar kaydı yapan sigortacının belgelerine göre verilir.
Haksız kayıt örnekleri: Prim borcunu zaten ödemişsinizdir; ihtar usulsüzdür (taahhütlü mektup veya icra memuruyla yapılmalı ve en az 15 gün süre vermeli, md. 69-70), bu yüzden fesih ve dolayısıyla kayıt dayanaksızdır; “çok hasar” kaydı kusurunuz olmayan hasarlara dayanır; dolandırıcılık kaydı kanıtsız bir şüpheye dayanır. Ombudsman’a göre “sübjektif şüpheler orantısız yaptırımlara yol açmamalıdır”. Ombudsman’ın 2024 raporuna göre bazı sigortacılar borç ödenince kaydı hemen siliyor, bazıları ise ödemeden sonra da tutuyor; vadesinde yapılan bir fesih nedeniyle kayıt yapmak ise Datassur’un kendi kurallarına göre yasaktır. Hile gerekçesiyle fesih için sigortacının müdahil olarak şikâyette bulunması veya doğrudan dava açması gerekir (md. 86 §1).

İtiraz yolları:

Ombudsman: Datassur uyuşmazlıklarında itiraz merciidir; yalnız Datassur’a yapılan düzeltme talebi sonuçsuz kaldıysa devreye girer (usul yönetmeliği; md. 322 §2/1, 3.1.2026’dan beri). Ücretsizdir. 2024’te Datassur ile ilgili 110 başvuru aldı; bunların %62’si prim ödenmemesi kayıtlarıydı. İncelenip kapatılan 38 dosyanın 23’ünde (%61) tüketici lehine bir çözüm bulundu (2024 raporu).
APD/GBA: Kayıtla ilgili şikâyetleri ücretsiz inceler (rue de la Presse 35, 1000 Bruxelles). Test-Achats 16.2.2026’da Datassur aleyhine APD’ye şikâyette bulundu; sonucu henüz bilinmiyor.

Sigorta bulamazsanız:

Zorunlu trafik sigortası (RC auto): En az üç sigortacı reddettiyse veya en düşük primin 5 katını aşan prim ya da 3 katını aşan muafiyet teklif ettiyse, ret veya teklif tarihinden itibaren 2 ay içinde Tarife Bürosu’na (Bureau de tarification) başvurun. Büro 1 ay içinde koşulları belirler (1989 Kanunu md. 9bis-9quinquies).
Doğal afet teminatı için ayrı bir Tarife Bürosu vardır (md. 131). Konut yangın veya aile sorumluluk sigortası için genel bir büro yoktur; bir broker ile farklı sigortacılara başvurun.
Sigortacı teklif formunuza 30 gün içinde teklif, inceleme veya ret bildirmezse sözleşmeyi kurmakla yükümlü olur (md. 57 §1).

Kontrol listesi

Fesih talimatımı yeni sigortacıya veya aracıya yazılı verdim mi? Bir kopyası bende mi?
Eski poliçeyi şimdi feshettim ve fesih sonrasına düşen primin iadesini istedim mi?
Aracının kategorisini FSMA sicilinden kontrol ettim mi?
Chatbot konuşmasının dökümünü, tarihini ve sayfa adresini sakladım mı? Sigortacıdan sohbet kaydını istedim mi?
Chatbota güvenerek yaptığım masrafların belgeleri hazır mı?
Datassur’dan RSR kaydımın içeriğini, sebebini ve tarihini istedim mi?
Kayıt hatalıysa düzeltme talebini Datassur’a gönderdim mi? Sonuçsuz kalırsa Ombudsman ve APD.
RC auto için üç ret belgesini topladım mı? 2 aylık Tarife Bürosu süresini takvime yazdım mı?

Kaynaklar

Bu rehber genel bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Bilgiler 09.10.2026 tarihi itibarıyla günceldir.