Pert, araç hırsızlığı ve kilometre primi: sigortacıyla anlaşamadığınızda

Kısaca

Kazada karşı taraf sorumluysa onun sigortacısı aracınızın yenileme değerini, yani benzer bir aracı satın almak için gereken tutarı öder. Kendi kaskonuzda ise poliçedeki değer türü ve amortisman tablosu geçerlidir.

Eksperin biçtiği değere itiraz edebilirsiniz. Kaskoda kendi eksperinizi atama hakkınız kanunda yazılıdır ve masrafını önce sigortacı öder (Sigorta Kanunu md. 111/1).

“Anahtar araçta bırakılmışsa hırsızlık teminat dışıdır” maddesi çoğu zaman bir hak düşümüdür. Sigortacı, anahtar ile hırsızlık arasındaki bağı göstermek zorundadır; bu, bagajda bırakılmış bir yedek anahtar için de geçerlidir (Yargıtay 20.9.2012 ve 5.2.2016).

Kilometre esaslı poliçede ek prim ancak poliçede açıkça yazılı bir hesaba dayanabilir. Hesabın dökümünü yazılı isteyin.

Sigorta Ombudsmanı ücretsizdir. Sigortacınıza karşı dava süresi kural olarak 3 yıldır.

Sigortacı aracımı düşük bedelle perte ayırdı: piyasa değerine nasıl itiraz ederim?

Önce parayı kimin ödediğini belirleyin: karşı tarafın zorunlu sorumluluk sigortacısı mı (RC auto / BA auto), yoksa kendi kaskonuz mu (omnium)? İki durumda hesap farklıdır.

Karşı taraf sorumluysa. Tam tazmin ilkesi uygulanır. Onarım bedeli aracın değerini aşıyorsa “ekonomik pert” (perte totale économique) söz konusudur ve size yenileme değeri (valeur de remplacement / vervangingswaarde) ödenir. Yargıtay bunu benzer bir aracı edinmek için gereken tutar olarak tanımlar; aracınızı bugün satsanız alacağınız fiyat değildir (Cass. 5.10.2018, C.18.0145.N; Cass. 17.9.2020, C.18.0294.F). 1.1.2025’ten sonraki kazalarda aynı kural Medeni Kanun md. 6.38’de yazılıdır. Hurda değeri (valeur de l’épave) bu tutardan düşülür. Ayrıca şunları isteyebilirsiniz:

kazadan pert kararına kadar aracı kullanamadığınız süre (chômage d’attente);
yeni araç bulmak için gereken makul süre (délai de mutation). Somut veri yoksa uygulamada 15 gün kabul edilir. Araçtan yoksun kaldığınız günler için kiralık araç kullanmadıysanız otomobilde günlük 23 € istenebilir (Tableau indicatif 2024). Eksper raporundaki götürü süreleri (çoğunlukla 6 gün) kabul ederseniz bunlara bağlı kalırsınız; bu yüzden rapora çekince koyun;
idari masraflar (Tableau indicatif 2024’e göre dosyanın karmaşıklığına göre 50-150 €) ve tescil masrafları.

KDV mükellefi değilseniz yenileme değerine KDV dahildir; aracı yenileyip yenilememeniz bunu değiştirmez. Yargıtay 1988’de bu yönde içtihat değiştirdi: benzer bir aracı edinmek için gereken tutar, KDV’yi indiremeyen biri için vergiyi de kapsar (Cass. 13.4.1988 ve 20.9.1988).

Tazminatı dilediğiniz gibi kullanırsınız (Sigorta Kanunu md. 147). Karşı sigortacı gerekçeli teklifini 3 ay içinde yapmak zorundadır (1989 Kanunu md. 13-14).

Kendi kaskonuzsa. Değeri sözleşme belirler: katalog değeri, fatura değeri, kabul edilmiş değer (valeur agréée) veya gerçek değer ve buna uygulanan amortisman tablosu. Kabul edilmiş değer, hile yoksa sigortacıyı bağlar (md. 109). Mahkemeler poliçedeki tabloyu uygular ama sigortacı, sözleşmede dayanağı olmayan bir indirim yapamaz; Liège İstinaf Mahkemesi “eski çizikler” için yapılan kesintiyi reddetti (13.11.2017). Pert tazminatına trafiğe çıkış vergisi (TMC) eklenebilir (Liège İstinaf 6.11.2017).

Eksper raporu ve karşı eksper. Belçika’da oto eksperleri hesaplarını genellikle Informex platformunda yapar; hurda araca alıcı teklifleri de çoğunlukla bu platformda toplanır. Raporun tamamını, piyasa değeri için kullanılan karşılaştırma ilanlarını ve hurda tekliflerini yazılı isteyin. Kendi kanıtlarınızı toplayın: aynı model, yıl, kilometre ve donanımdaki araç ilanları, bakım faturaları, ek donanım belgeleri.

Kaskoda tutara itiraz ederseniz kendi eksperinizi atayabilirsiniz. İki eksper anlaşamazsa üçüncü bir eksper karar verir. Eksper masraflarını önce sigortacı öder, sonunda haksız çıkan taraf üstlenir. Ekspertiz, kendi eksperinizi sigortacıya bildirdiğiniz tarihten itibaren 90 gün içinde kapanmalı, tazminat da kapanıştan sonraki 30 gün içinde ödenmelidir. Tarafların birlikte tespit ettiği tartışmasız kısım, bu anlaşmadan sonraki 30 gün içinde ödenir (md. 111/1 §3). Bu kurallar 1.10.2024’ten itibaren yapılan tazminat taleplerine uygulanır; daha önce yapılmış bir talep, hâlâ sürse bile, bu kurallara tabi değildir; bu taleplerde poliçedeki ekspertiz şartı uygulanır (17.3.2024 Kanunu md. 10). Hukuki koruma sigortanız karşı eksper ücretini de karşılayabilir. Karşı tarafın sigortacısına karşı açtığınız dosyada ise kendi eksperinizin ücretini zarar kalemi olarak isteyebilirsiniz; kabul edilip edilmeyeceği dosyaya bağlıdır.

Pert kararı kesinleşmeden “hesap kapatma” (quittance pour solde) ibareli bir belge imzalamayın. Araç teknik olarak onarılamaz durumdaysa yalnızca onaylı bir söküm merkezine verilebilir; bu kurallar bölgeden bölgeye ayrıntıda farklıdır.

Aracım çalındı, yedek anahtar torpidodaydı: sigortacı ödemeyi tamamen reddedebilir mi?

Her durumda değil. Anahtarın araçta olması teminatı kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Sonuç, poliçedeki maddenin niteliğine ve anahtarın hırsızlıkta gerçekten rol oynayıp oynamadığına bağlıdır.

Hırsızlık yalnızca kaskoda (mini veya tam omnium) teminat altındadır; zorunlu trafik sigortası kendi aracınızı karşılamaz.

İstisna mı, hak düşümü mü? Kanuna göre sigortacı, sözleşmedeki belirli bir yükümlülüğe uyulmadığı için ödemeyi kısmen veya tamamen ancak bu ihlal hasara yol açtıysa reddedebilir (Sigorta Kanunu md. 65; 1992 Kanunu döneminde md. 11). Yargıtay, “anahtarlar araçta veya üzerinde kalmışsa hırsızlık teminat dışıdır” şeklindeki bir maddeyi inceledi: maddenin adı “istisna” olsa bile hâkim, gerçekte bir hak düşümü (déchéance / verval) olup olmadığına bakmalıdır. Sigortalının sözleşmesel yükümlülüğünü ihlal etmesi gerekçesiyle ödemeyi reddetmeye izin veren madde hak düşümüdür ve anahtar ile hırsızlık arasındaki bağ incelenmelidir (Cass. 5.2.2016, C.15.0179.F). Yargıtay aynı ilkeyi bir yedek anahtar için de uyguladı: yedek anahtar bagajdaki bir valizde duruyordu ve istinaf mahkemesi, maddeyi istisna sayarak illiyeti incelemeden ödemeyi reddetmişti. Yargıtay bu kararı bozdu; anahtarın araçta bulunması ile hırsızlık arasındaki bağ incelenmeden ödeme reddedilemez (Cass. 20.9.2012, C.12.0029.F).

Bağ ne zaman kurulur?

Araç zorlanmadan açılıp çalıştırıldıysa ve hırsız torpidodaki anahtarı kullandıysa bağ büyük olasılıkla kurulur; bu durumda tam ret mümkündür. Mahkemeler “kusur olmasaydı hırsızlık bu şekilde olmazdı” ölçütünü kullanır (Mons İstinaf 17.3.2016) ve kesinlik değil güçlü olasılık arar (Liège İstinaf 16.12.2020).
Anahtar hırsızlıkta kullanılmadıysa bağ yoktur. Örneğin araç bulunduğunda yedek anahtar torpidoda dokunulmadan duruyorsa ya da araç çekiciyle veya elektronik yöntemle götürüldüyse bağ kurulamaz. Anahtarın zorla alındığı bir dosyada eksik güvenlik önleminin hırsızlığı kolaylaştırdığı ispatlanamadı ve sigortacı ödemeye mahkûm edildi (Liège İstinaf 20.2.2017).

Bazı mahkemeler güvenlik şartlarını teminatın koşulu sayar ve şartın yerine getirildiğini sigortalıya ispatlatır (Liège İstinaf 17.12.2012). Bu yüzden maddenin tam metnini okuyun. “Anahtarlar araçta bırakılmamalı” ile “araç kilitli olmalı” farklı şeylerdir. Şüphe varsa madde sizin lehinize yorumlanır (md. 23).

Torpidodaki yedek anahtar da “araçta bırakılmış” anahtar sayılır; Yargıtay’ın kuralı aynen uygulanır ve sigortacı yine o anahtarın hırsızlıkta kullanıldığını ya da hırsızlığı kolaylaştırdığını göstermelidir.

Anahtarsız (keyless) hırsızlık. Sigortacılar, çalınan aracın elektronik çipli (transponder) anahtarla çalıştığını ve iki anahtar da sizde olduğuna göre hırsızlığın inandırıcı olmadığını ileri sürebilir. Liège İstinaf Mahkemesi böyle bir dosyada önce bir oto eksperi atayarak sistemin hırsızlarca etkisiz hâle getirilip getirilemeyeceğini inceletti (30.3.2015), sonra hırsızlığı kabul edip sigortacıyı ödemeye mahkûm etti (13.11.2017). Başka bir dosyada ise iki anahtar teslim edilmiş, kopya izine rastlanmamış ve anlatım tutarsız bulunmuştu; mahkeme hırsızlığın ispatlanmadığına karar verdi (Liège İstinaf 25.10.2023). Anahtarsız sistemle çalınma ihtimali varsa teknik bilirkişi incelemesi isteyin.

İspat. Hırsızlığı siz ispatlarsınız, ama anlatımınız makul ve tutarlıysa size inanılmalıdır (Mons İstinaf 21.4.2016). Anahtar şartının ihlalini ve hırsızlıkla bağını sigortacı ispatlar. Ombudsman’ın 2025 raporuna göre hırsızlık dosyalarındaki ret kararlarında en sık gerekçeler kaybolan anahtar ve araçta bırakılan yedek anahtardır; tarih, saat veya yer konusundaki tutarsızlıklar da hile şüphesine yol açıyor.

Pratik adımlar: Polise hemen şikâyette bulunun (poliçeler çoğunlukla 24 saat gibi kısa süreler öngörür; makul hızda yapılan bildirim yeterlidir, md. 74). Sahip olduğunuz tüm anahtarları sigortacıya teslim edin. İlk beyanınızı dikkatle yazın ve sonradan değiştirmeyin. Ret mektubunda hangi maddenin uygulandığını ve sigortacının bağı neye dayandırdığını yazılı sorun. Ret kararına itiraz hakkında ayrıntılar için ret kararı rehberimize bakın.

Kilometre esaslı sigortada aracımı sattım, iade yerine ek prim çıktı: ne yapabilirim?

Kullanılmayan dönemin primi size iade edilir, ama kilometre düzeltmesi poliçedeki formüle göre yapılır. Ek prim ancak poliçede açık bir hesap maddesi varsa istenebilir; hesabın size anlaşılır biçimde açıklanması gerekir.

Ürün nasıl işler? Sözleşme başında tahmini yıllık kilometrenize göre geçici bir prim ödersiniz; yıl sonunda gerçek kilometreye göre düzeltme yapılır. Az kullandıysanız iade alırsınız, fazla kullandıysanız ek prim ödersiniz. Ürünlerin bir kısmında primin bir bölümü kilometreden bağımsız sabit kısımdır.

Araç satıldığında prim ne olur? Zorunlu trafik sigortasının tip sözleşmesine göre:

Satılan araç 16 gün içinde başka bir araçla değiştirilmezse sözleşme askıya alınır. Prim, satışı sigortacıya bildirdiğiniz güne kadar sigortacıya aittir (ek md. 10 §1). Satışı hemen bildirin.
Askıdaki sözleşme yeniden yürürlüğe girmezse yıllık vadede sona erer. Kullanılmayan prim, sözleşmenin son bulduğu tarihten itibaren 30 gün içinde iade edilir (ek md. 31). Bu nedenle iade gecikebilir.
Yeni bir araç alırsanız sözleşme yeni araçla devam eder ve kullanılmayan prim yeni prime mahsup edilir (ek md. 10 §3, 25).
Sözleşmeyi feshederseniz, fesihten sonraki döneme ait prim 30 gün içinde iade edilir (ek md. 26 §3; Sigorta Kanunu md. 73).

Ek prim neden çıkmış olabilir? Yaygın nedenler: yıllık kilometre hakkının kullanılan aylara bölünmesi (ör. 6 ayda yıllık tahminin yarısından fazlasını kullandıysanız), kilometreden bağımsız asgari prim, satış anındaki sayaç değerini bildirmemeniz nedeniyle götürü bir kilometre uygulanması. Ombudsman 2025 raporunda yıl içinde fesihte primin nasıl hesaplandığının poliçelerde her zaman açıkça yazılmadığını belirtiyor; sigortacılar genel şartlarını bu şikâyetler üzerine gözden geçiriyor.

Kurallar sizden yana: Poliçe şartları açık ve anlaşılır olmalıdır; şüphede sizin lehinize yorumlanır (md. 23). Tip sözleşmeye göre prim yalnızca “açık ve kesin” bir sözleşme hükmüne göre değiştirilebilir (ek md. 19). Riskin önemli ve kalıcı biçimde azalması prim indirimi gerektirir (md. 80). Yanlışlıkla fazla alınmış primin iadesinde Ombudsman, 3 yıllık sigorta zamanaşımının değil 10 yıllık genel sürenin uygulanabileceğini kabul etmiştir (2024 raporu). Poliçede yıl içinde satışta kilometre hakkının nasıl orantılanacağı yazılı değilse sigortacı bunu sonradan kendisi belirleyemez: şartlar “açık ve kesin” olmalıdır (md. 23 §1) ve şüphede sizin lehinize olan yorum uygulanır (md. 23 §2).

Pratik adımlar: Satış sözleşmesini ve satış günündeki sayacın fotoğrafını saklayın. Sigortacıdan tarih, kilometre, uygulanan formül ve dayandığı poliçe maddesiyle birlikte yazılı hesap dökümü isteyin. Hesap poliçede yazılı değilse şikâyet servisine, sonra Ombudsman’a başvurun (Ombudsman rehberi).

Bilmeniz gereken: Tahmin ettiğinizden fazla kilometre yaptığınızı bildirmediyseniz ve kasıt yoksa, zorunlu trafik sigortasında sigortacının size rücuu en fazla 250 € ile sınırlıdır (ek md. 45 3°). Kaskoda sonuç orantılı indirim olabilir (md. 81).

Kontrol listesi

Pert: ödeyen kim? Karşı tarafın RC sigortacısı mı, kendi kaskonuz mu?
Eksper raporunun tamamını, karşılaştırma ilanlarını ve hurda tekliflerini yazılı isteyin.
Benzer araç ilanlarını ve bakım faturalarını toplayın; bekleme ve ikame süresini ekleyin.
Kaskoda tutara itiraz ediyorsanız kendi eksperinizi atayın (md. 111/1).
Hırsızlık: polis şikâyeti, tüm anahtarların teslimi, tutarlı tek bir beyan.
Ret mektubundaki madde istisna mı, hak düşümü mü? Sigortacı anahtar ile hırsızlık arasındaki bağı gösterdi mi?
Kilometre primi: satış tarihi, sayaç fotoğrafı, yazılı hesap dökümü ve poliçe maddesi.
Şikâyet servisi, ardından Ombudsman; 3 yıllık dava süresini takvime yazın (Süreler rehberi).

Benzer kararları Kararlar sayfasında konuya göre arayabilirsiniz.

Kaynaklar

Bu rehber genel bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Bilgiler 09.10.2026 tarihi itibarıyla günceldir.