Telefon, evcil hayvan, bisiklet ve taşınma: özel eşya sigortalarında ret kararı ve itiraz

Kısaca

Telefon, bisiklet ve evcil hayvan sigortaları için kanunda asgari şart yoktur; teminatı poliçe belirler. Ama poliçe açık ve anlaşılır yazılmak zorundadır ve şüphede sigortalı lehine yorumlanır (Sigorta Kanunu md. 23).

Ret mektubunda ilk soru şudur: şart bir istisna mı, teminat koşulu mu, yoksa bir davranış yükümlülüğü (hak düşümü) mü? Hak düşümünde sigortacı, ihlal ile hasar arasında bağ olduğunu ispatlamalıdır (md. 65).

Satıştan önce size gösterilmeyen veya yalnızca genel şartlara atıfla geçiştirilen bir şart, size karşı ileri sürülemeyebilir (Yargıtay 15.2.2019 ve 22.12.2022).

Evcil hayvanda “önceden var olan hastalık” istisnasını sigortacı ispatlar; Ombudsman bu istisnaların belirsiz ve geniş yazıldığını eleştiriyor.

Taşınma şirketi, hasarın kendisine yüklenemeyecek bir dış sebepten doğduğunu ispatlamadıkça sorumludur (Ekonomik Hukuk Kanunu md. X.44). Tüketici sözleşmesinde ağır kusurdan veya asıl edimin ifa edilmemesinden doğan sorumluluğu kaldıran şart haksızdır (md. VI.83, 13°). Görünür hasarı en geç teslimden sonraki ikinci gün yazılı bildirin (md. X.47).

Teminata itirazınıza sigortacı 3 ay içinde gerekçeli cevap vermek zorundadır (md. 73/1 ve 111/1, 1.10.2024’ten sonraki talepler).

Telefon (multimedya), bisiklet, evcil hayvan ve taşınma sigortaları genellikle mağazada, bisikletçide, veteriner broşüründen ya da internetten birkaç dakikada alınır. Sigorta Ombudsmanı’nın raporlarındaki şikâyetlerin ortak noktası, tüketicinin şartları ancak hasardan sonra öğrenmesidir. Bakan’ın Meclis’e verdiği yanıta göre evcil hayvan sigortasında kanuni asgari koşul yoktur; FSMA 2025’te bu ürünlerde 118 denetim yaptı.

Bu rehberdeki dört vakada aynı araçlar işe yarar:

Açıklık ve lehe yorum: Poliçe şartları açık ve kesin yazılmalıdır; şüphede sigorta ettiren lehine yorum yapılır (md. 23; Cass. 8.10.2021). Ama açık bir şart, sırf yeni bir durumu ayrıca saymadığı için belirsiz sayılmaz (Cass. 12.1.2024).
Bilgilendirme: Teminatın kapsamı ürünün temel özelliğidir; özel şartların genel şartlara salt atıf yapması bilgilendirme için yetmez (Cass. 15.2.2019). Sözleşmeden önce fiilen öğrenme imkânı olmayan şartlara rıza yoktur (Cass. 22.12.2022).
Hak düşümü ve illiyet: Sigortalının davranışına bağlanan şart, “istisna” diye yazılmış olsa bile hak düşümü sayılabilir; o zaman sigortacı ihlal ile hasar arasında illiyeti ispatlamalıdır (md. 65; Cass. 5.2.2016). Teminat koşuluysa (ör. “kapı anahtarla kilitli olmalı”), koşulun gerçekleştiğini siz ispatlarsınız (Liège İstinaf 17.12.2012).
Haksız şart: Tüketici sözleşmelerinde ispat yükünü normalde taşımayan tüketiciye yükleyen veya tüketicinin yasal haklarını uygunsuz biçimde sınırlayan şartlar her durumda haksız ve batıldır (Ekonomik Hukuk Kanunu, Code de droit économique, md. VI.83, 21° ve 30°; VI.84). Sözleşmenin asıl konusunu tanımlayan şartlar ise açık ve anlaşılır yazılmışsa bu denetime girmez (md. VI.82). ABAD’a göre sigortada riski açıkça sınırlayan şartlar da bu kapsamda olabilir; ama yalnızca dil bakımından anlaşılır olmaları yetmez, tüketicinin ekonomik sonuçlarını önceden görebileceği kadar şeffaf olmaları gerekir (C-96/14 Van Hove, 23.4.2015).

Telefonum çalındı; sigorta “cihazda poliçeye kayıtlı SIM kart yoktu” diyerek ödemiyor. Şart bana söylenmediyse reddedebilir mi?

Şart poliçede açıkça yazılıysa ve size sözleşmeden önce gerçekten bildirildiyse, ret kararı hukuken mümkündür. Bildirilmediyse veya belirsizse itiraz şansınız vardır.

Şart nedir? Ombudsman, bazı telefon sigortalarında teminatın cihaza değil SIM karta bağlandığını tespit etti: doğru SIM kart takılı değilse telefon sigortalı sayılmaz, hasar sırasında SIM değiştirmek teminatı düşürebilir. Piyasadaki bir örnekte teminat telefon numarasına ve ona bağlı SIM karta bağlanır ve olaydan önceki 30 gün içinde (olay günü dahil) bu SIM kartla kullanılan cihaz sigortalı sayılır. Yani olay anında cihazda başka bir SIM bulunması, poliçenin lafzına göre her zaman teminatı düşürmez. Aynı raporda birçok poliçenin yalnızca şiddet içeren hırsızlığı (vol avec violence) kapsadığı, bunun ispatının da zor olduğu belirtilir.

Duruma göre:

SIM bağlantısı çoğu poliçede sigortalı cihazın tanımıdır (ör. “sigortalı cihaz, X numaralı SIM kartla kullanılan cihazdır”); davranışa değil, sigortalanan şeyin kendisine ilişkin olduğu için teminat koşulu sayılır ve şartın gerçekleştiğini siz ispatlarsınız. Bu konuda yayımlanmış bir Belçika kararı yoktur; nitelendirmede hâkim kaydın adına değil içeriğine bakar (Cass. 5.2.2016). Burada en güçlü argüman bilgilendirmedir: şart yalnızca genel şartlarda kalmışsa ve satıcı bunu anlatmadıysa, Cass. 15.2.2019 ve 22.12.2022 çizgisinde size karşı ileri sürülmesi tartışılabilir. Sigorta ürünü satan aracı, sözleşmeden önce standart bilgi belgesi (IPID) vermek zorundadır (AB Sigorta Dağıtım Direktifi 2016/97 md. 20); bu belgede SIM şartı var mı, bakın.
Şart bir davranış yükümlülüğü gibi yazılmışsa (“telefon her zaman kayıtlı SIM kartla kullanılmalıdır”), hak düşümüdür: SIM kartın farklı olması hırsızlığa yol açmadığı için sigortacının illiyet kurması zordur (md. 65).
Şartın anlamı belirsizse (ör. “kayıtlı hat” mı, “aynı operatör” mü), lehe yorum uygulanır (md. 23 §2).

Hırsızlığı nasıl ispatlarım? Hırsızlığı siz ispatlarsınız, ama zor bir ispat olduğu için samimi ve makul bir anlatım, aksine şüphe yoksa yeterli sayılabilir (Mons İstinaf 21.4.2016, araç hırsızlığı). Toplayın:

polise hemen şikâyet ve tutanak numarası (poliçede bunun için bir süre öngörülmüş olabilir),
satın alma faturası ve cihazın IMEI numarası,
operatörden SIM kartın hangi tarihte hangi cihazda (IMEI) kullanıldığını ve hattın bloke edildiğini gösteren yazı; “son 30 gün” türü şartlarda asıl delil budur,
şiddet iddiası varsa tanık, sağlık raporu, kamera kaydı.

Hasarı mümkün olan en kısa sürede bildirin (md. 74). Cihaz yerine “yenilenmiş” (reconditionné) bir cihaz verilmesi poliçede öngörülmüşse mümkündür; öngörülmemişse itiraz edin.

Evcil hayvan sigortası veteriner masrafını “hastalık poliçeden önce başlamıştı” diyerek reddetti. Kesin teşhis yoktu; sonuç değişir mi?

Değişebilir. Belirleyici olan, poliçenin “önceden var olan” durumu nasıl tanımladığı ve sigortacının bunu ispatlayıp ispatlayamadığıdır.

Ombudsman ne diyor? 2024 raporuna göre önceden var olan hastalık istisnaları “belirsiz ve geniş” tanımlanıyor ve vücudun başka bir bölgesinde ortaya çıkan sorunları da kapsayabiliyor; veteriner hekimin görüşü belirleyici oluyor ve itiraz usulü şeffaf değil. 2025’te bu alandaki başvurular üç katından fazla arttı; sorunlar çoğu zaman hasarda veteriner dosyası istendiğinde, poliçe kurulurken bildirilmemiş bilgilerin çıkmasıyla başlıyor.

Duruma göre:

Poliçe “teşhis konmuş hastalık” diyorsa: Önceden yalnızca belirsiz bir belirti varsa ve teşhis sonradan konduysa istisna uygulanmamalıdır.
Poliçe “belirtisi başlamış hastalık” diyorsa: Sigortacı, önceki belirtinin aynı hastalığa ait olduğunu ispatlamalıdır. Kendi veterinerinizden, önceki belirti ile yeni teşhis arasında tıbbi bağ olup olmadığını açıklayan yazılı görüş alın.
Tanım belirsizse lehe yorum uygulanır (md. 23 §2); istisnanın koşullarını sigortacı ispatlar.
Haksız şart denetimi: Önceden var olan hastalık istisnası riski sınırladığı için sözleşmenin asıl konusuna ilişkin sayılabilir; o zaman ancak açık ve şeffaf yazılmışsa haksız şart denetiminin dışında kalır (md. VI.82; ABAD C-96/14 Van Hove). Ombudsman’ın “belirsiz ve geniş” bulduğu türden bir kayıt bu şeffaflık şartını karşılamıyorsa hâkim onu VI.82 ve VI.83 çerçevesinde denetleyebilir.
Beyan sorunu varsa: Sözleşmede yalnızca bildiğiniz ve makul olarak önemli sayacağınız durumları bildirmekle yükümlüsünüz; sigortacı bir soruyu cevapsız bırakmanıza rağmen sözleşmeyi kurduysa, hile dışında bunu sonradan ileri süremez (md. 58). Kasıtsız eksik beyanda ret değil, orantılı ödeme kuraldır; sigortacı hayvanı hiç sigortalamayacağını ispatlarsa yalnızca primleri iade eder (md. 60). Sözleşmenin batıl olması kasıt gerektirir (md. 59).

Hangi masraflar ödenir? Kanunda bir liste yoktur; tetkik, ameliyat, ilaç ve kontrol giderleri poliçedeki yıllık tavan, geri ödeme yüzdesi, muafiyet ve bekleme süresine göre ödenir. Teminattaki bir hastalığın teşhisine götüren tetkiklerin de o hastalığın masrafı olduğunu savunabilirsiniz. Kronik hastalıklarda ertesi yıl için dikkat: Ombudsman, sigortacıların riskli bulduğu hayvanların sözleşmesini sona erdirebildiğini not ediyor; sigortacı yıllık vadeden en az 3 ay önce yenilemeye itiraz edebilir (md. 85).

Elektrikli bisikletim istasyonda kilitliyken çalındı; sigorta kilidin onaylı olmadığını veya kadrodan bağlanmadığını söylüyor

Kilit şartı poliçede açıkça yazılı ve size bildirilmişse sigortacı ona dayanabilir; ama şartın niteliğine göre ihlalin hırsızlıkla bağlantısını göstermesi gerekebilir.

Piyasadaki şartlar. Birçok poliçe, bisikletin sabit bir noktaya ve kadrodan, belirli bir sınıfta onaylı bir kilitle bağlanmasını ister: Hollanda’daki ART vakfının yıldız sistemi (ör. 5.000 €’ya kadar en az 2 yıldız, üzerinde 3 yıldız) veya Birleşik Krallık’taki Sold Secure sınıfları gibi. Ombudsman’a göre “bisikletin nasıl güvenceye alındığı, teminatın olup olmadığını belirleyen temel unsurdur” ve tartışmalar özellikle “sabit nesne” kavramında çıkıyor.

Duruma göre:

Şart açıkça yazılmamış veya size gösterilmemişse: bilgilendirme argümanına (Cass. 15.2.2019, 22.12.2022) ve lehe yorum kuralına (md. 23) dayanabilirsiniz. Ombudsman, bisikletçide satılan bir sigortada uygun olmayan kilidin sigortayla birlikte satıldığı bir dosyayı aktarır; satıcının yanlış yönlendirmesi aracı sorumluluğu doğurabilir.
Şart bir davranış yükümlülüğüyse (hak düşümü), sigortacı illiyeti ispatlamalıdır (md. 65). Kilitleme ve bağlama gibi sözleşmeden sonraki davranışları düzenleyen kayıtlar, “istisna” diye yazılsa da mahkemelerce çoğu zaman hak düşümü sayılır (Cass. 5.2.2016; araçta takip sistemi yükümlülüğü için Liège İstinaf 16.12.2020). Bisiklete özgü yayımlanmış bir karar yoktur; Ombudsman da bu dosyaları illiyet üzerinden değerlendiriyor. Ombudsman şu örneği verir: kilit uygundur ama bisiklet sabit bir nesneye bağlı değildir; kilit kesildiyse bisiklet bağlı olsaydı da çalınacaktı. Kilidin kesilmiş parçalarını, istasyon kamerası kaydını ve polis tutanağını saklayın. Yargıtay’a göre md. 65 yalnız ağır kusurda değil, olağan ihmalde de uygulanabilir (Cass. 10.3.2025); bu yüzden asıl tartışma illiyettir.
Şart teminat koşuluysa, onaylı kilidi ve doğru bağladığınızı siz ispatlarsınız: kilidin faturası, sertifika numarası, anahtarlar.

Batarya ve aksesuarlar. Ombudsman, aksesuar ve özellikle batarya hırsızlığının giderek daha sık görüldüğünü belirtir. Bazı poliçeler bisikletten ayrı çalınan tekerlek ve bataryayı kapsamaz. Bisikletle birlikte çalınan batarya ise bisikletin parçasıdır; poliçede başka bir kural yoksa kural olarak tazminata dahil edilmelidir. Aksesuarlar ancak poliçede sayılmış veya sigorta bedeline eklenmişse ödenir. Tazminatın yeni değer mi, eskime düşülmüş değer mi olacağına poliçenin değerleme tablosu karar verir (md. 107).

Elektrikli bisikletin hukuki niteliği (bisiklet mi, motorlu araç mı) için: Bisiklet ve elektrikli bisiklet rehberi.

Taşınma şirketi eşyalarımı hasarlı teslim etti; şirket sözleşmedeki sınırı, konut sigortam taşıyıcıyı gösteriyor. Kime başvururum?

Önce taşınma şirketine ve onun sorumluluk sigortacısına başvurursunuz; konut sigortanız ancak poliçeniz bu hasarı kapsıyorsa devreye girer. Şirketin sorumluluk sınırı ise her durumda geçerli değildir.

Taşınma şirketinin sorumluluğu. Ulusal karayolu taşımacılığında uygulanan CMR kuralları taşınmaları kapsamaz (Kanun 15.7.2013 md. 51 §3, 3°). Taşınmalara Ekonomik Hukuk Kanunu’nun taşıma sözleşmesi hükümleri uygulanır (md. X.41-X.49; 1.11.2018’den önce aynı kurallar 25.8.1891 Kanunu’ndaydı):

Taşıyıcı, hasar veya kaybın kendisine yüklenemeyecek bir dış sebepten doğduğunu ispatlamadıkça sorumludur (md. X.44).
Eşyanın teslim alınması taşıyıcıya karşı bütün talepleri düşürür; özel çekince veya gizli hasar hâli bunun dışındadır. Görünür hasar ve kayıplar için çekince veya şikâyet yazılı olarak ve en geç teslimden sonraki ikinci gün taşıyıcıya gönderilmelidir. Kutunun içinde kalan gizli hasar için süre teslim günü hariç 7 gündür ve hasarın teslimden önce oluştuğu ispatlanmalıdır; ancak teslim sırasında size kontrol imkânı sunulduysa gizli hasar istisnasından yararlanamazsınız (md. X.47).
Teslimde uyuşmazlık çıkarsa taraflardan biri, hasarın tespiti için işletme mahkemesi başkanından bilirkişi atanmasını isteyebilir (md. X.48).
Eşya taşımasından doğan davalar yurt içi taşımada 6 ayda zamanaşımına uğrar; hasarda süre teslim gününden başlar (md. X.49).

Genel şartlarda sık görülen kayıtlar: sorumluluğun “yalnızca kasıt ve ağır kusurla” sınırlanması, sigortalı tutarla veya ek primle artırılabilen bir tavan, teslimden sonra 24 saat içinde şikâyet şartı. Tüketici sözleşmesinde bu kayıtlar şu ölçülerle denetlenir:

Şirketi kendi hilesinden, ağır kusurundan veya mücbir sebep dışında asıl ediminin (eşyayı sağlam taşımak) ifa edilmemesinden doğan sorumluluktan kurtaran şart her durumda haksızdır (Ekonomik Hukuk Kanunu md. VI.83, 13°). Sorumluluğu tamamen kaldıran bir kayıt bu yüzden geçersiz sayılabilir.
Kusurlu veya eksik ifa hâlinde tüketicinin yasal haklarını uygunsuz biçimde dışlayan veya sınırlayan şart da her durumda haksızdır (md. VI.83, 30°). Kanundaki ikinci gün ve 7 günlük süreleri 24 saate indiren ya da “taşıyıcılar gidince sorumluluk düşer” diyen bir kayıt, gizli hasar hakkını tamamen ortadan kaldırdığı için bu kapsamda güçlü biçimde tartışılabilir. Bir tavanın “uygunsuz” olup olmadığını hâkim somut olarak değerlendirir; taşınmalara ilişkin yayımlanmış bir Belçika kararı yoktur.
Sözleşmeden önce fiilen öğrenme imkânı bulmadığınız şartlara bağlı olduğunuzu kesin olarak kabul ettiren kayıt haksızdır (md. VI.83, 26°); genel şartlar size verilmediyse bağlayıcılıkları tartışılabilir (Cass. 22.12.2022).
Tüketici olmayan sözleşmelerde de 1.1.2023’ten sonra kurulan sözleşmelerde kasıtlı kusurdan sorumsuzluk kaydı ve sözleşmeyi içeriksiz bırakan kayıt yazılmamış sayılır (Medeni Kanun md. 5.89).

Doğrudan sigortacıya başvuru. Taşınma şirketinin sorumluluk sigortacısına doğrudan başvurabilirsiniz (Sigorta Kanunu md. 150). Ama taşınma şirketinin sorumluluk sigortası zorunlu değilse, sigortacı poliçedeki istisnaları (ör. “gözetime bırakılan eşya” istisnası) size karşı ileri sürebilir: istisna hasardan önce kurulan sözleşmeden doğar (md. 151 §2). Yalnız hasardan sonraki olgular (ör. şirketin geç ihbarı) size karşı ileri sürülemez. Sigortacı size şirketin borçlu olduğundan fazlasını da ödemez. İşletme sorumluluk poliçeleri gözetime bırakılan eşyayı çoğu zaman dışlar; şirketten ayrıca taşınan eşya sigortası olup olmadığını ve sigortacının adını yazılı sorun.

Konut sigortanız. Konut poliçesi, taşınma sırasındaki kırılma veya hasarı ancak teminata almışsa öder (ör. “taşınma sırasında içerik” veya “tüm riskler” teminatı). Teminat varsa sigortacı, sırf sorumlu bir üçüncü kişi olduğu için ödemeyi reddedemez: size öder, sonra taşınma şirketine rücu eder (md. 95). Teminat yoksa muhatabınız taşınma şirketidir.

Yeni değer mi, ikinci el değer mi? İki ayrı ölçü vardır. Kendi sigortanızda poliçenin değerleme tablosu geçerlidir; yeni değer kararlaştırılmış olabilir (md. 107). Taşınma şirketine karşı ise zararın tamamı istenir: onarım bedeli veya benzer bir eşyanın değeri; onarım bedeli benzer eşyayı edinme bedelini aşamaz (Cass. 17.9.2020). Eski eşyada eskime tartışma konusu olur.

Pratik adımlar:

Teslimde, taşıyıcılar oradayken kutuları açın; hasarları teslim belgesine yazın ve fotoğraflayın.
Görünür hasarı en geç teslimden sonraki ikinci gün, kutu içinden çıkan hasarı 7 gün içinde taahhütlü mektup ya da e-postayla yazılı bildirin (md. X.47).
Fatura, fotoğraf ve onarım teklifi toplayın; hasarlı eşyayı inceleme yapılana kadar atmayın.
Anlaşma olmazsa Tüketici Arabuluculuk Servisi’ne (Service de médiation pour le consommateur) başvurabilirsiniz.
Taşınma şirketine karşı dava süresi teslimden itibaren 6 aydır (md. X.49); müzakere uzarsa bu tarihi kaçırmayın.

Kontrol listesi

Ret mektubunda dayanılan poliçe maddesinin tam metni elimde mi? İstisna mı, teminat koşulu mu, hak düşümü mü?
Sözleşmeden önce bana hangi belgeler verildi (IPID, özel şartlar, genel şartlar)? E-posta ve satış ekranlarının kopyası var mı?
Hak düşümüyse: ihlal ile hasar arasında illiyet var mı? Sigortacı bunu yazılı açıkladı mı?
Telefon: polis tutanağı, fatura, IMEI, operatör yazısı.
Evcil hayvan: poliçedeki “önceden var olan” tanımı; önceki veteriner kayıtları; kendi veterinerimin yazılı görüşü; beyan formunda sorulan sorular.
Bisiklet: kilidin faturası ve sertifika sınıfı; kesilen kilit; bağlama yeri fotoğrafı; polis tutanağı; batarya ve aksesuar faturaları.
Taşınma: teslim belgesine yazılan çekinceler, fotoğraflar, yazılı şikâyet tarihi, şirketin ve sigortacısının kimliği, genel şartları ne zaman aldığım.
Sigortacı 3 ay içinde gerekçeli cevap vermediyse götürü tazminat istedim mi (md. 73/1, 111/1)?
Anlaşma olmazsa: Ombudsman (sigortacıya karşı) veya Tüketici Arabuluculuk Servisi (taşınma şirketine karşı). Sigortacıya karşı dava süresi 3 yıl: Süreler rehberi.

Ret kararlarına genel olarak itiraz için Reddedilen tazminat rehberine, evdeki hırsızlık ve su hasarı için Konut hasarı rehberine bakın.

Kaynaklar

Bu rehber genel bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Bilgiler 05.10.2026 tarihi itibarıyla günceldir.