Evde yangın, su, hırsızlık ve fırtına zararı: hangi sigorta öder?

Kısaca

Kiracı, yangın ve su zararından kural olarak sorumludur; ancak kendi kusuru olmadan çıktığını ispatlarsa kurtulur. Kiracı sigortası artık üç bölgede de zorunludur.

Kendi konut poliçeniz zararınızı öder, sonra sorumlu kişiye veya onun sigortacısına döner. “Önce karşı tarafın sigortası ödesin” cevabı kural olarak sizi bekletme sebebi değildir.

Hırsızlıkta “pencere açıktı, alarm kurulu değildi” gerekçesi, ihlal ile hırsızlık arasında bağ yoksa tam ret için yetmez (Sigorta Kanunu md. 65). Ama poliçe şartı “teminat koşulu” olarak yazılmışsa sonuç değişebilir.

Sel, kamu kanalizasyonunun taşması, deprem ve toprak kayması konut yangın poliçesinde zorunlu teminattır; istisnalar kanunda sayılanlarla sınırlıdır (md. 123-128).

Zarar görenin, sorumlunun sigortacısına karşı doğrudan dava hakkı vardır (md. 150).

Yeni aldığınız evde eski bir kaçak çıkarsa iki sigortacıya aynı anda yazın; satıcının sigortacısı, taraf olmadığı satış sözleşmesindeki “gizli ayıptan sorumsuzluk” kaydına dayanamaz (FSMA Sigorta Komisyonu, 2019).

Kiracı olduğum evde yangın çıktı ve komşuya sıçradı: kim sorumlu, hangi sigorta öder?

Kısa cevap: ev sahibine karşı, yangının sizin kusurunuz olmadan çıktığını ispatlayamazsanız sorumlu sizsiniz; bu zararı kiracı sorumluluk sigortanız (responsabilité locative / huurdersaansprakelijkheid) öder. Komşu dairenin zararı ise ayrı bir sorumluluk sorusudur.

Ev sahibine karşı. Kira sözleşmesinin tarihi ve bölgesi belirleyicidir:

Valonya: 15.3.2018 kararnamesi md. 17 §1: « Le preneur répond de l’incendie, à moins qu’il ne prouve que celui-ci s’est déclaré sans sa faute. » Bu kural 1.9.2018’den önce yapılmış kiralar dahil bütün konut kiralarına uygulanır; sigorta zorunluluğu (§2) ise yalnız 1.9.2018’den itibaren yapılan veya yenilenen kiralarda vardır (md. 91). Valon hükmü yalnız yangından söz eder.
Flandre: 1.1.2019’dan itibaren yapılan yazılı kiralarda Woninghuurdecreet md. 29 uygulanır: kiracı, yangının kusuru olmadan çıktığını ispatlamadıkça yangın ve su zararından sorumludur; kiracı da ev sahibi de bu sorumluluğu sigortalatmak zorundadır. Daha eski yazılı kiralarda eski Medeni Kanun uygulanmaya devam eder (md. 80).
Brüksel: 1.11.2024’ten itibaren yapılan veya yenilenen kiralarda Konut Kanunu md. 220/1, yangın ve su zararı için aynı kuralı koyar; kiracı girişten önce sigorta yaptırır. Aynı ordonans eski Medeni Kanun md. 1733’ü konut kiraları için 1.11.2024’ten itibaren kaldırdı (ordonans md. 37-38). Bu tarihten önceki olaylarda md. 1733 uygulanır. Eski bir Brüksel kirasında 1.11.2024’ten sonra çıkan yangında ise yürürlükte kalan eski md. 1732 benzer sonuç verir: kiracı, kullanımı sırasında meydana gelen bozulma ve kayıplardan, kusuru olmadan meydana geldiğini ispatlamadıkça sorumludur.

Mahkemeler bu ispatı ağır bulur: kiracı, yangına katkısı olan hiçbir kusurunun bulunmadığını göstermelidir (Liège İstinaf 20.12.2012). Ama neden ev sahibinin sağladığı bir cihazın gizli ayıbıysa kiracı kurtulabilir: ev sahibinin koyduğu 22 yıllık bulaşık makinesinin kablosundan çıkan yangında kiracı sorumlu tutulmadı (Liège İstinaf 3.3.2016). Elektrik tesisatından mı, sizin cihazınızdan mı çıktığı belli değilse, ev sahibine karşı karine aleyhinizedir; sonuç büyük ölçüde teknik bilirkişiliğe bağlıdır.

Ev sahibinin sigortası ile ilişki. Ev sahibinin bina sigortacısı binayı onarır, sonra halefiyetle size (ve sigortacınıza) döner (md. 95). Ev sahibi poliçesinde sizin lehinize rücudan feragat (abandon de recours / afstand van verhaal) kaydı varsa bu dönüş kural olarak yapılamaz; kaydın kapsamını poliçeden okuyun. Ev sahibi, sizin sigortacınızdan doğrudan da isteyebilir; bu tazminat sizin diğer alacaklılarınıza gitmez (md. 122).

Komşuya karşı. Komşu (ya da onun sigortacısı) sizin kusurunuzu veya bekçisi (gardien) olduğunuz ayıplı bir şeyin zarara yol açtığını ispatlamalıdır (eski Medeni Kanun md. 1382-1384; 1.1.2025 sonrası olaylarda Medeni Kanun 6. Kitap, ayıplı şey için md. 6.16). Kullandığınız cihaz ev sahibine ait olsa bile bekçisi kural olarak sizsiniz: Liège kararında kiracı bulaşık makinesinin bekçisi sayıldı. Bekçinin ayıplı şey sorumluluğu kusur aramaz; yangının yıktığı binayı ayıplı şey sayıp bekçilerini komşulara karşı sorumlu tutan bir karar da vardır (Antwerpen İstinaf 17.4.2013). Bu durumda komşuya ödeyen siz (ya da sigortacınız) olursunuz; gizli ayıp nedeniyle ev sahibine dönebilirsiniz (eski Medeni Kanun md. 1721). Poliçenizde “komşuların rücuu” (recours des tiers) teminatı var mı, bakın.

Adımlar: hemen her iki sigortacıya ihbarda bulunun; itfaiye raporunu ve fotoğrafları saklayın; yanmış cihazı ve kabloları atmayın (md. 110); kendi teknik eksperinizi düşünün.

Üst komşudan gelen su evime zarar verdi; komşu ortak boru, yönetim daire içi boru diyor. Kim öder?

Kısa cevap: önce kendi poliçeniz öder. Borunun kimin olduğu, kimin ödeyeceğini değil, kimin kime döneceğini belirler.

Apartmanın ortak poliçesi (police globale / police syndic), çoğu binada hem ortak alanları hem daireleri (bina olarak) kapsar; daire içindeki eşyaları kapsamaz [Sektörel: Assuralia]. Tavan ve duvar hasarı için yöneticiye (syndic) yazın; eşyalar için kendi konut veya içerik poliçenize başvurun.
Kendi poliçeniz su hasarını öder ve muafiyeti düşer; sonra sorumlunun sigortacısından tahsil ederse muafiyeti de size iade eder [Sektörel: Assuralia]. Tahsil edemezse muafiyeti doğrudan komşudan veya hukuki koruma sigortanızla isteyebilirsiniz.
Sorumluluk kimde? Ortak borudan geliyorsa kat malikleri birliği (association des copropriétaires), daire içi borudan geliyorsa o dairenin maliki veya kiracısı sorumlu tutulabilir. 1.1.2025 öncesi olaylarda eski Medeni Kanun md. 1384/1, sonrasında 6. Kitap md. 6.16 (ayıplı şey) uygulanır.
Aynı ortak poliçede sigortalı iki malik: Yargıtay’a göre her malik yalnızca kendi bölümü için sigortalıdır; ortak poliçenin sigortacısı zararı ödedikten sonra sorumlu maliğe ve onun RC sigortacısına dönebilir (Cass. 4.12.2014, C.13.0617.F).

Belçika’da konut hasarları için, Fransa’daki IRSI sözleşmesi gibi hangi sigortacının dosyayı yöneteceğini belirleyen bir sözleşme yok. Ombudsman 2025 raporunda, oto ekspertiz sözleşmesini örnek göstererek tek eksperli bir çerçeve kurulmasını öneriyor; her sigortacının kendi eksperini göndermesinin dosyaları uzattığını yazıyor. Bu yüzden “önce şu sigortaya gidin” cevaplarına karşı her iki sigortacıya aynı anda yazılı ihbar yapmak en güvenli yoldur.

Eksper tespitine itiraz: Konut poliçesinde tutara itiraz ederseniz kendi eksperinizi atayabilirsiniz; anlaşamazlarsa üçüncü eksper seçilir. Sizin eksperinizin ve üçüncü eksperin masraflarını sigortacı önceden öder (avans); sonunda bu masrafları haksız çıkan taraf üstlenir (yangın hasarında md. 121 §2 2°; su, fırtına ve hırsızlık gibi diğer tehlikelerde ve diğer eşya sigortalarında 1.10.2024’ten itibaren yapılan taleplerde md. 111/1 §3). Ayrıntı: eksper ve gecikme rehberimiz.

Adımlar: sızıntının fotoğrafını ve videosunu çekin; tesisatçıdan kaynağın tam yerini gösteren bir rapor alın; yöneticiye ve komşuya yazılı bildirim yapın; onarımdan önce eksper incelemesi isteyin.

Evime hırsız girdi; sigorta “pencere açıktı, alarm kurulu değildi” diyerek ödemiyor. Hakkım tamamen düştü mü?

Kısa cevap: her zaman değil. Sonuç, poliçedeki şartın nasıl yazıldığına ve ihlalin hırsızlıkla bağına bağlıdır.

Şart bir yükümlülükse (hak düşümü, déchéance). Sigortacı ancak ihlal ile hasar arasında illiyet varsa ödemeyi reddedebilir (Sigorta Kanunu md. 65). Örnekler:

Alarm şartı, içeride yetkili biri varken alarmın kurulmasını açıkça istemiyordu; ret kararı haksız bulundu (Mons İstinaf 12.11.2015, 2014/RG/869).
Hırsızlar yüksek çitle korunan boş evde saatlerce rahatsız edilmeden çalışabilmişti; iddia edilen önlem eksikliği ile hırsızlık arasında bağ yoktu (Liège İstinaf 29.6.2015).
“60 günden uzun boş kalan ev” kaydı da hak düşümüdür; sigortacı illiyeti ispatlamadı ve ödedi (Liège İstinaf 14.3.2016).
Buna karşılık vasistas konumunda açık bırakılan pencereden girilen bir olayda, pencere kapalı olsaydı hırsızlığın bu şekilde olmayacağı kabul edildi ve ret kararı onandı (Mons İstinaf 17.3.2016). Aynı mahkeme, poliçede “kırma” (effraction) tanımlanmamışken pencereyi zorlamanın kırma sayıldığına da karar verdi (15.6.2017).

Şart teminatın koşuluysa. “Yoklukta kapılar anahtarla kilitli olmalıdır” gibi bir şart teminat tanımı olarak yazılmışsa, kapının kilitli olduğunu siz ispatlarsınız (Liège İstinaf 17.12.2012). Genel ifadeli bir özen yükümlülüğü ise hak düşümüne dayanak olamaz. Yargıtay’a göre md. 65 kayıtları ağır kusurla sınırlı değildir; yeterince belirli bir yükümlülük ve illiyet varsa olağan ihmalde de uygulanabilir (Cass. 10.3.2025, C.24.0343.F).

Değeri nasıl ispatlarım? Hırsızlığın ve zararın ispatı sizdedir, ama zor bir ispat olduğu için samimi ve makul bir beyan, aksine şüphe yoksa yeterli sayılabilir (Brüksel İstinaf 26.6.2012). Faturalar, banka ve kart dökümleri, ziynet için kuyumcu değerlemesi veya eski ekspertiz, eşyayı üzerinizde gösteren fotoğraflar, kutular, garanti belgeleri ve polis tutanağı işe yarar. Poliçedeki “değerli eşya” alt limitlerine bakın. Abartmayın: kasten şişirilmiş beyan, gerçek kısım dahil tüm teminatı kaybettirebilir (md. 76 §2; Liège İstinaf 2021/RG/262).

Fırtına ve yağıştan sonra bodrumu su bastı, çatı ve bahçe duvarı zarar gördü; sigorta bir kısmını “bakımsızlık” diyerek ödemiyor

Kısa cevap: zararı kalem kalem ayırın. Her kalem için ayrı teminat ve ayrı istisna kuralları vardır.

Bodrum. Yağış sonrası toprağın suyu ememesiyle oluşan yüzey akışı (ruissellement) da kanunen sel sayılır; kamu kanalizasyonunun taşması veya geri tepmesi de doğal afet teminatındadır (md. 124). Doğal afet teminatı konut yangın poliçesinde zorunlu ve bölünmezdir (md. 123). Sigortacı yalnızca kanunda sayılan istisnaları uygulayabilir (md. 127-128). Örneğin bodrumda zeminden 10 cm’den alçakta duran eşya hariç tutulabilir; ama mekân kalıcı oturma alanıysa bu istisna uygulanmaz. Binanın kendi iç tesisatındaki tıkanma ise doğal afet değil, su hasarı teminatına girer. Hangi teminata bağlandığı muafiyet ve limitleri değiştirir (Liège İstinaf 9.9.2013). Doğal afette muafiyet en fazla 610 € (endeksli; Ocak 2025 değeriyle 1.612,29 €) olabilir (md. 130).

Çatı. Fırtına teminatı da konut yangın poliçesinde zorunludur. Asgari tanım şudur: en yakın KMI istasyonunda en az 100 km/s rüzgâr ölçülmesi veya 10 km çevredeki benzer yapılarda da hasar görülmesi (24.12.1992 Kraliyet Kararnamesi, basit riskler, ek; tanım 16.1.1995 kararnamesiyle konuldu ve 1.10.1995’ten beri değişmedi, konsolide metnin son güncellemesi 2004). Birçok poliçe daha düşük eşik kullanır; kendi poliçenize bakın.

Bahçe duvarı. Kararname fırtına teminatında « her türlü çit ve çalı » (clôtures et haies de n’importe quelle nature), bina dışındaki eşya ve kolay sökülebilir yapılar için istisnaya izin verir (md. 3 §1); bir arsayı çeviren duvar bu istisnaya girebilir; doğal afette de çit ve bahçe yapıları hariç tutulabilir (md. 127 §2 c). Duvarın poliçede “bina” mı “çit” mi sayıldığı belirleyicidir.

Bakımsızlık savunması. Yargıtay’a göre eşya sigortasında da “şart” (eşdeğerlik) teorisi uygulanır: fırtına olmasaydı zarar somut olarak bu şekilde gerçekleşmeyecek idiyse, fırtına ile zarar arasında illiyet vardır; kanun veya sözleşme aksini öngörmedikçe bakımsızlığın katkısı bu bağı kesmez (Cass. 14.3.2025, C.23.0450.N). Sigortacı ancak poliçede açıkça yazılmış bir bakımsızlık istisnasına dayanabilir ve koşullarını ispatlar (Medeni Kanun 8. Kitap md. 8.4); şart açık değilse sizin lehinize yorumlanır (Sigorta Kanunu md. 23). “Her türlü önlemi almak” gibi genel bir yükümlülük, poliçenin asıl teminatını boşa çıkaracak şekilde uygulanamaz (Brüksel İstinaf 8.2.1999, 95/AR/2429). Ama olayın koşulları istisnayı güçlü biçimde olası kılıyorsa mahkeme bunu yeterli bulabilir (Liège İstinaf 16.11.2020). Sigortacıdan hangi kalemi hangi gerekçeyle reddettiğini yazılı isteyin; KMI rüzgâr ve yağış verisi, komşu hasarları ve çatının bakım faturaları sizin delillerinizdir.

Yeni değer sigortasında fırtına hasarında eskime ancak %20’yi, diğer hasarlarda %30’u aşarsa düşülebilir (Kararname md. 9 §3; Kanun md. 121 §5). 21.12.2023’ten sonraki doğal afetlerde barınma masrafı teminatı 1 yıldır (önceden 3 ay; md. 126).

Tadilat sırasında yüklenici su borusunu deldi; benim evim ve alt komşu zarar gördü. Hangi sigorta öder?

Kısa cevap: kendi su hasarı teminatınız ödeyebilir ve sonra yükleniciye döner; siz de, alt komşu da doğrudan yüklenicinin sorumluluk sigortacısına başvurabilirsiniz.

Doğrudan dava hakkı: Zarar gören, sorumlunun sigortacısına karşı kendi hakkına sahiptir (droit propre, md. 150). Yüklenicinin işletme sorumluluk sigortası (RC exploitation) ihtiyari olduğu için sigortacı size ancak hasardan önceki olgulara dayanan istisnaları ileri sürebilir; yüklenicinin geç ihbarı gibi sonraki olgular size karşı ileri sürülemez (md. 151 §2). Poliçenin adını ve numarasını yükleniciden yazılı isteyin.
Kendi poliçeniz: Konut poliçenizdeki su hasarı teminatı kural olarak üçüncü bir kişinin sorumlu olmasından bağımsız işler. Ödeyen sigortacınız sonra yükleniciye ve sigortacısına döner (md. 95). Poliçenizde tadilatla ilgili özel bir istisna var mı, bakın.
Alt komşu: Kendi sigortasına gidebilir, yükleniciden ve sigortacısından isteyebilir. Size karşı da olağan dışı komşuluk zararı (trouble de voisinage) gerekçesiyle başvurabilir (Medeni Kanun 3. Kitap md. 3.101, 1.9.2021’den beri; öncesinde eski md. 544). Doktrine göre yüklenici bu kuralda “komşu” sayılmaz; bu yüzden komşu size gelirse siz de yükleniciye dönersiniz. Yargıtay’a göre yangın poliçesindeki “üçüncü kişilerin rücuu” teminatı md. 544 sorumluluğunu kapsamaz (Cass. 4.6.2020, C.19.0386.N); kendi poliçenizin bu durumu karşılayıp karşılamadığını sorun.
Yüklenici sigortacısının sık itirazları: Sigortacı çoğu zaman “üzerinde çalışılan şeyin zararı” veya “kötü işçilik” istisnalarına dayanır. Delinen borunun onarımı ile suyun başka eşyaya verdiği zarar ayrı kalemlerdir.

Süreler: Sigortacıya karşı doğrudan dava süresi olaydan itibaren 5 yıldır (geç öğrenmede öğrenmeden itibaren, en fazla 10 yıl; md. 88 §2). Sorumluluk sigortacısı tartışmasız dosyada 3 ay içinde gerekçeli teklif vermelidir (md. 145/2).

Yeni aldığım evde duvar içinde eski bir su kaçağı çıktı; satıcının sigortası, benim sigortam ve apartman sigortası birbirine yönlendiriyor

Kısa cevap: başlangıç tarihi belli değilse bile hepsine aynı anda yazılı talep gönderin. FSMA Sigorta Komisyonu’na göre bina veya risk kesintisiz sigortalıysa teminat verilmelidir; bu görüş bağlayıcı değildir, ama Ombudsman ve mahkeme önünde güçlü bir dayanaktır.

FSMA Sigorta Komisyonu (görüş C 2019/2): Ombudsman’a tam bu tür dosyalar geldi (çoğu kez mantar, mérule). Komisyon sonuç bölümünde, bina veya risk kesintisiz sigortalıysa teminat verilmesi gerektiğini ve satıcının sigortacısının taraf olmadığı satış sözleşmesindeki “gizli ayıptan sorumsuzluk” kaydına dayanamayacağını belirtti. Uzmanlara göre ödemesi gereken, zararın meydana geldiği anda sözleşmesi yürürlükte olan sigortacıdır. Assuralia’nın 2010’da hazırladığı genelge yayımlanmamıştır ve uygulaması sınırlıdır.
Neden sizin ispatınız: Mantar zararı, poliçenin kapsadığı bir hasar nedenine (ör. boru kaçağı) bağlanabiliyorsa su hasarı olarak teminata girebilir; bu nedeni sigortalı ispatlar, istisnayı sigortacı (Brüksel İstinaf 19.10.1995). Kaçağın kaynağını ve yaşını gösteren rapor bu yüzden belirleyicidir.
Satıştan sonraki 3 ay: Tapudan (resmî senet) itibaren 3 ay boyunca alıcı, kendi poliçesi yoksa satıcının poliçesinden yararlanır (md. 111 §1).
Apartman ortak poliçesi satıştan önce ve sonra binayı kesintisiz kapsıyorsa, teminat sürekliliği güçlü bir argümandır.
Poliçe kapsamı: Mantar her poliçede teminatta değildir; “yavaş sızıntı” ve “aşınma” istisnaları sık görülür. Ani bir boru patlaması ile yıllardır süren sızıntı farklı değerlendirilir.
Satıcıya karşı: Gizli ayıp hükümleri (eski Medeni Kanun md. 1641 vd.) işler. Medeni Kanun’un sözleşmeleri düzenleyen yeni 7. Kitabı 2026’da kabul edildi, ama Moniteur’de yayımından sonraki on ikinci ayın ilk günü, yani 1.9.2027’de yürürlüğe girecek ve yalnız bu tarihten sonra yapılan satışlara uygulanacak [Sektörel: Eubelius, Derweduez]; bugünkü satışlarda eski hükümler geçerlidir; dava “kısa süre” içinde açılmalıdır (md. 1648). Satışta “gizli ayıptan sorumsuzluk” kaydı, ayıbı bilen satıcıyı korumaz. Satıcının bildiğini gösteren boya, onarım faturası veya komşu ifadesi önemlidir.
Sigortacılar arası paylaşım: Ödeyen sigortacı, diğer sigortacılara veya sorumluya (satıcı, yüklenici) sonradan dönebilir (md. 95, 99); bu iç paylaşım sizi bekletme gerekçesi olmamalıdır.

Adımlar: kaçağın yerini ve yaşını tesisatçıya veya bağımsız eksper raporuna yazdırın; tapu tarihini, eski malikin poliçe bilgilerini (noter dosyası) ve apartman poliçesini toplayın; üç sigortacıya aynı gün taahhütlü mektup gönderin. Ret kararı gelirse Ombudsman’a başvurun (ret kararı, eksper ve Ombudsman rehberi).

Kontrol listesi

Hasarı hemen ve yazılı ihbar edin; tarihleri saklayın (md. 74).
Onarımdan önce fotoğraf, video ve ölçü alın; hasarlı malı gereksiz yere atmayın (md. 110).
Sizin poliçeniz, ortak poliçe, karşı tarafın RC poliçesi: üçüne birden yazın.
Ret kararı varsa hangi poliçe maddesine dayandığını yazılı isteyin: istisna mı, hak düşümü mü, teminat koşulu mu? İlliyet var mı?
Kiracıysanız: kira tarihi ve bölgesi, ev sahibi poliçesinde rücudan feragat kaydı.
Doğal afette: muafiyet 610 € (endeksli) sınırını aşmasın; istisna md. 127-128 listesinde mi?
Tutara itirazda kendi eksperinizi atayın; masrafların sigortacı tarafından önceden ödenmesini (avans) isteyin (md. 121 §2).
Sigortacıya karşı dava süresi 3 yıl (md. 88 §1); Süreler rehberi.
Hukuki koruma sigortanız var mı? Hukuki koruma rehberi.

Benzer dosyalardaki kararları Kararlar sayfasında arayabilirsiniz.

Kaynaklar

Bu rehber genel bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Bilgiler 09.10.2026 tarihi itibarıyla günceldir.