Çarpıp kaçan veya sigortasız araç: zararınızı kim öder?

Kısaca

Zararı veren araç tespit edilemiyorsa veya zorunlu trafik sigortası yoksa Belçika Ortak Garanti Fonu (Fonds commun de garantie belge / Gemeenschappelijk Motorwaarborgfonds) devreye girer (1989 Kanunu md. 19bis-11).

Araç tespit edilemiyorsa Fon kural olarak yalnızca bedensel zararı öder. Park hâlindeki aracınıza çarpıp kaçılmış ve kimse yaralanmamışsa Fon araç hasarınızı ödemez.

Bu durumda araç hasarınızı ancak tam kasko (omnium complète, “maddi hasar” teminatı) poliçeniz karşılar. Kısmi kasko (mini-omnium) çoğunlukla bu zararı kapsamaz.

Araç belli ama sigortasızsa Fon hem bedensel hem maddi zararı öder. Sürücünün ödeme gücünün olmadığını ispatlamanız gerekmez.

Fon’a kazadan itibaren 5 yıl içinde yazılı bildirim yapın; bu süre hak düşürücüdür. Bedensel zarar talebi için polise 30 gün içinde haber verilmiş olmalıdır.

Şöyle düşünebilirsiniz: “Kaçanın kim olduğu belli değil, kimse ödemez.” Ya da: “Karşı tarafın parası yok, alacağım hiçbir şey yok.” İki düşünce de kısmen yanlıştır. Belçika’da motorlu araç sigortası sistemi, sorumlu sigortacının bulunmadığı durumlar için bir garanti fonu kurmuştur. Ancak bu fon her zararı ödemez; özellikle faili belirsiz araçta maddi hasar için kural serttir.

Park hâlindeki aracıma çarpıp kaçtılar, tanık ve kamera yok: zararımı kim öder?

Kimse yaralanmadıysa Garanti Fonu araç hasarınızı ödemez; zararınızı ancak tam kasko poliçeniz karşılar. Kaskonuz yoksa ve çarpan araç bulunamazsa zarar size kalır.

Neden? Kanun, faili belirsiz araç kazalarında (md. 19bis-11 §1 7°) Kral’a Fon’un yükümlülüğünü bedensel zararla sınırlama yetkisi verir (md. 19bis-13 §3). Uygulama kararnamesi bu sınırı koymuştur (11.7.2003 tarihli Kraliyet Kararnamesi md. 23 §1). Fon’un kendi açıklaması da aynıdır: araç tespit edilemediğinde kural olarak yalnızca bedensel zarar ödenir. Anayasa Mahkemesi bu sınırlamayı eşitlik ilkesine aykırı bulmadı (AYM 6.7.2017, 88/2017). Yargıtay da eski metin döneminde aynı sonuca varmıştı (Cass. 5.11.1997, P.97.1014.F). Kaçan sürücü kazanın tek sorumlusu olarak belirlenmişse, maddi hasar “beklenmedik hâl” (cas fortuit, md. 19bis-11 §1 3°) yoluyla da Fon’a yüklenemez (Cass. 2.1.1996, P.94.1296.N).

İstisna: önemli bedensel zarar. Aynı kazada Fon’un “önemli bedensel zarar” (lésions corporelles importantes) için ödeme yaptığı biri varsa, maddi hasar faili belirsiz araç gerekçesiyle dışlanamaz (md. 19bis-11 §2 f. 3, md. 19bis-13 §3). Önemli bedensel zarar şunlardır: ölüm, en az %15 kalıcı maluliyet, en az 1 ay geçici maluliyet veya en az 7 gün hastanede yatış. Yargıtay’a göre 1 aylık geçici maluliyet tam olmak zorunda değildir; kısmi geçici maluliyet de sayılır (Cass. 18.6.2020, C.19.0299.N). 12.4.2024 ve sonrasındaki kazalarda kanun bu durumda maddi zarar için en fazla 500 € muafiyet konulmasına izin verir (md. 19bis-11 §2 f. 3; md. 33bis). Uygulama kararnamesi (11.7.2003; son değişiklik 2010) böyle bir muafiyet öngörmez; Fon’un sitesi de 19.1.2003’ten önceki kazalarda uygulanan muafiyetin artık uygulanmadığını belirtiyor. Fon’un 7.11.2025 tarihli tazminat açıklaması da tazminat sınırları arasında bir muafiyet saymıyor. Fon’un kararında muafiyet düşülmüşse dayanağını sorun.

Kasko seçenekleri:

Tam kasko genellikle “maddi hasar” (dégâts matériels) teminatı içerir; bu teminat kendi kusurunuzla oluşan hasarı, vandalizmi ve kimliği bilinmeyen üçüncü kişinin verdiği hasarı kapsar. Poliçedeki muafiyet (franchise) size kalır.
Kısmi kasko genellikle hırsızlık, yangın, cam kırılması, doğal olaylar ve hayvanla çarpışma ile sınırlıdır.
Kendi zorunlu trafik sigortanız (RC auto) kendi aracınızın hasarını ödemez (md. 3 §1).

Kanıt neden önemli? Fon yalnızca bir motorlu aracın trafik olayıyla verdiği zararı karşılar; vandalizm (örneğin çizik, kırık ayna) Fon’un görev alanında değildir (Fonds SSS). Kaskonuz da hasarın nasıl oluştuğunu sorar. Polis tutanağı (procès-verbal / proces-verbaal), hasarın çarpma izi olduğunu ve olayın tarihini belgeler.

Pratik adımlar:

Aracı hareket ettirmeden fotoğraflayın: hasar, boya izleri, yerdeki parçalar, sokak ve park yeri.
Hemen polise gidin ve kazadan kaçma (délit de fuite / vluchtmisdrijf) şikâyetinde bulunun. Kaçan sürücü için ayrı bir suç vardır (16.3.1968 tarihli Trafik Kanunu md. 33). Tutanağın numarasını alın.
Çevrede kamera olup olmadığını sorun (mağaza, otopark, komşu). Görüntüler kısa sürede silinebilir; polise hemen bildirin.
Aracın yakınına not bırakılmış mı, yerde plaka parçası var mı kontrol edin.
Tam kaskonuz varsa hasarı sözleşmedeki sürede bildirin (Sigorta Kanunu md. 74: mümkün olan en kısa sürede).
Hukuki koruma sigortanız varsa, karşı tarafın sonradan bulunması hâlinde rücu için ona başvurun (hukuki koruma sigortası).

Plaka sonradan bulunursa: Bir tanık veya kamera plakayı tespit ederse, Garanti Fonu’nun bilgi merkezinden o tarihte aracı sigortalayan şirketi öğrenebilirsiniz (md. 19bis-8; kazadan itibaren 7 yıl). Fon’a göre bu talep yazılı yapılmalıdır ve hukuki koruma sigortacınız veya sigorta aracınız da yapabilir; merkez size kural olarak plaka sahibinin kimliğini vermez. Sigortacı bulunursa talebinizi polis soruşturmasının bitmesini beklemeden doğrudan ona yöneltebilirsiniz (Sigorta Kanunu md. 150). Kusur ve tutar uyuşmazlıkları için kaza tespit tutanağı ve reddedilen talep rehberlerine bakın.

Kaçan aracın çarptığı kazada yaralandıysanız

Faili belirsiz araç kazasında bedensel zararınızı Garanti Fonu öder (md. 19bis-11 §1 7°). Fon sorumlu kişinin yerine geçer. Yaya, bisikletli veya yolcuysanız kusurdan bağımsız koruma (29bis) bakımından da Fon muhatabınızdır; ayrıntı için yaya, bisikletli ve elektrikli bisiklet rehberine bakın.

Polise kazadan itibaren 30 gün içinde haber verilmemişse, mücbir sebep dışında bedensel zarar için Fon’a karşı dava açılamaz (11.7.2003 tarihli Kararname md. 24).
Hastalık sigortanızın (mutualité) ödediği kısmı Fon ayrıca ödemez; Fon onu aşan zararı karşılar (Kararname md. 20).
Önemli bedensel zarar varsa (yukarıdaki dört ölçüt) araç ve eşya hasarınızı da isteyebilirsiniz.
Kaza Belçika dışında, AEA’da bir ülkede olduysa ve siz Belçika’da oturuyorsanız Fon’a başvurabilirsiniz; Fon o ülkenin zorunlu sigorta kurallarına göre öder (md. 19bis-12; Fonds SSS).

Tazminat kalemleri için yaralanmalı kazada tazminat rehberine bakın.

Kazaya sigortasız bir araç sebep oldu: bedensel ve maddi zararlarımı kimden isteyebilirim?

Garanti Fonu’ndan. Aracın zorunlu sigortası yoksa veya sigortacısı kazadan sonraki 2 ay içinde tespit edilemiyorsa Fon, sorumlu sigortacı yerine hem bedensel hem maddi zararınızı öder (md. 19bis-11 §1 8°). Faili belirsiz araçtaki maddi hasar sınırı bu durumda uygulanmaz.

Sürücünün parası olmaması önemli değildir. Kanun açıkça şunu söyler: Fon’un ödemesi, mağdurun sorumlu kişinin ödeme gücü olmadığını veya ödemeyi reddettiğini ispatlamasına bağlanamaz (md. 19bis-11 §2 f. 2).

Duruma göre:

Karşı taraf tamamen kusurluysa Fon, sorumlunun ödeyeceği tutarın aynısını öder: araç hasarı, araçtan yoksun kalma, değer kaybı, bedensel zarar kalemleri. Sizin de kusurunuz varsa tazminat genel kurallara göre azalır.
Siz yaya, bisikletli veya yolcuysanız bedensel zararınız 29bis’e göre kusurdan bağımsız ödenir; Fon 29bis uygulamasında da muhataptır (md. 19bis-13/3 §2).
Tam kaskonuz varsa araç hasarını kaskodan alın; bu genellikle daha hızlıdır. Kaskonun karşıladığı hasarı Fon’dan beklemeyin: Yargıtay, zarar sigortasıyla güvence altındaki mağdurun karşılanan zarar için Fon’a başvuramayacağına ve ödeme yapan sigortacının da Fon’a halef olarak dönemeyeceğine karar verdi (Cass. 20.1.1987; Cass. 24.11.2008, C.07.0432.F). Bu kararlar önceki mevzuata (1975 Kanunu ve 1981 Kararnamesi) ilişkindir; 2008 kararının dayandığı kararname maddesi (1981 Kararnamesi md. 16), bugünkü Kararname md. 20 ile neredeyse aynı lafızdadır: ikisi de Fon’u yalnızca hastalık sigortası ödemelerine karşı ikincil kılar. Bugünkü metne ilişkin bir mahkeme kararı bulamadık. Fon da başvuruda, zararın başka bir sigortacı tarafından karşılanıp karşılanmadığını gösteren belgeyi istiyor (Fon, 7.11.2025). Kaskonun karşılamadığı kısmı (muafiyet, araçtan yoksun kalma, değer kaybı) Fon’dan isteyin.
Araç yabancı plakalıysa önce Belçika Oto Sigortacıları Bürosu (BBAA / BBAV) muhataptır (md. 2 §2, md. 19bis-1).
Kaza 22.6.2017’den sonra olduysa Fon, ödediği tutarı yalnızca aracın sahibinden geri ister (md. 19bis-14 §5; Fonds SSS). Bu sizin hakkınızı etkilemez.

Fon kimlere ödemez? Sigortasız aracın sahibine, sigortasızlığı bilen sürücüsüne ve zilyedine, poliçe sahibine ödeme yapmaz (Kararname md. 21, 2°). Fon’un istediği bilgileri vermezseniz, sorumluya karşı davanızı zamanaşımına uğratırsanız veya Fon istediği hâlde sorumluya karşı harekete geçmezseniz Fon ödemeyebilir (Kararname md. 22). Fon ceza davasına müdahil olabilir (md. 19bis-17).

Fon’un yanıt süreleri (12.4.2024 ve sonrasındaki kazalar): Fon da sigortacılar gibi talepten itibaren 3 ay içinde gerekçeli teklif veya gerekçeli yanıt vermek zorundadır. Teklif gelmezse gecikilen süre için yasal faiz, gerekçeli yanıt gelmezse 300 € götürü tutar ödenir; süre geçtikten sonra iadeli taahhütlü hatırlatmanıza 11 gün içinde yanıt verilmezse günlük 300 € ödenir (md. 19bis-13/2 ve 13/3; tutarlar endekslidir). Kabul ettiğiniz teklif 30 iş günü içinde ödenir. Avans teklifi “hesap kapatma” ibaresi içeremez. Fon kendi iradesi dışındaki engelleri size yazılı bildirirse süreler durur. Kanundaki değişiklikler yalnızca yürürlüklerinden sonra olan kazalara uygulandığı için (md. 33bis) bu kurallar, talep bugün yapılsa bile 12.4.2024’ten önceki bir kazaya uygulanmaz.

Fon ile bir sigortacı arasında “kim öder” tartışması varsa önce Fon öder, sonra sigortacıdan faiziyle geri alır (md. 19bis-18).

Garanti Fonu’na nasıl başvurulur? Süreler

Başvuru: Kanuna göre bildirim iadeli taahhütlü mektupla veya eşdeğer bir yolla yapılır (Kararname md. 26). Fon e-posta (claims@fcgb-bgwf.be), internet sitesi ve normal posta ile yapılan bildirimleri de kabul ediyor, telefonla bildirimi kabul etmiyor. Tarih tartışması çıkabileceği için iadeli taahhütlü mektup en güvenli yoldur.

Dosyaya koyun:

polis tutanağının numarası ve tarihi (veya tutanağın kendisi),
kaza yeri, saati ve kısa anlatım; fotoğraflar, tanık bilgileri,
karşı aracın plakası biliniyorsa plaka ve sigortasızlığı gösteren bilgi,
hasar faturaları veya ekspertiz raporu; bedensel zararda tıbbi belgeler ve gelir kaybı belgeleri,
kaskonuzdan veya hastalık sigortanızdan aldığınız ödemeler.

Süreler:

Ne	Süre	Dayanak
Polise haber (bedensel zarar talebi için)	Kazadan itibaren 30 gün	Kararname md. 24
Fon’a kazanın bildirimi	Kazadan itibaren 5 yıl, hak düşürücü (kesilmez, durmaz)	Kararname md. 25 §1; Fonds SSS
Fon’un teklif veya gerekçeli yanıtı (12.4.2024 ve sonrası kazalar)	Talepten itibaren 3 ay	md. 19bis-13/2, 13/3
Fon’un kararına karşı dava	Fon’un kararını bildirdiği tarihten itibaren 3 yıl	Kararname md. 25 §2
Sorumlu sürücüye veya malike karşı dava	Genel zamanaşımı (5 yıl, en çok 20 yıl)	Eski Medeni Kanun md. 2262bis

Fon, 5 yıllık süre geçmiş olsa bile kazayı başka bir yoldan öğrenmişse hak düşümünü ileri süremez (Kararname md. 25 §1). Yine de beklemeyin.

Anlaşmazlıkta: Fon’un kararına itiraz için önce yazılı gerekçe isteyin. Fon ve Belçika Oto Sigortacıları Bürosu, ortak sitelerinde Sigorta Ombudsmanı’nın kendi faaliyetleri için yetkisini kabul ettiklerini belirtiyor; önce Fon’un şikâyet servisine yazın, sonuç alamazsanız Sigorta Ombudsmanı’na başvurun. Orada da sonuç alamazsanız mahkemeye başvurabilirsiniz; süre tablosundaki 3 yılı kaçırmayın. Genel süreler için süreler rehberine bakın.

Kontrol listesi

Olay yerini ve hasarı fotoğrafladınız mı?
Polise şikâyette bulunup tutanak numarasını aldınız mı? Yaralanma varsa 30 gün içinde mi?
Çevredeki kameraları ve tanıkları hemen sordunuz mu?
Plaka biliniyorsa Fon’un bilgi merkezinden sigortacıyı sordunuz mu?
Kasko poliçenizde “maddi hasar” teminatı var mı, muafiyet ne kadar?
Fon’a 5 yıl içinde, tercihen iadeli taahhütlü mektupla bildirim yaptınız mı?
Fon’un 3 aylık yanıt süresini takvime yazdınız mı?
Fon’un kararı geldiyse 3 yıllık dava süresini not ettiniz mi?

Kaynaklar

Bu rehber genel bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Bilgiler 09.10.2026 tarihi itibarıyla günceldir.